Arkeo Denemeler: Kyme

Kyme etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

29 Eylül 2013 Pazar

Şehitkemal Kalıntıları / İZMİR / AİOLİS / Aliağa -Şehitkemal Köyü

Şehitkemal’in Yeri: Kalıntılar, İzmir İli Aliağa İlçesi Yukarı Şehitkemal köyünde ve çevresindedir. Köyün aşağı bölümü İzmir Çanakkale karayolunun yanındadır.

Şehitkemal Köyü Uydu Görüntü

Şehitkemal Köyünün Adı ve Kalıntı Bilgileri: Şehitkemal Köyünün eski adı Öküzköy’dür. Köy Karahasan Dağı’nın batı eteklerinde kurulmuştur. Köyün kurucuları Öküzler, Öküzlü, Öküz namında Erkad (Kürt) Yörükan taifesindendir.

Köyün yakın çevresinde görülen çanak çömlek parçaları Kyme Antik Kentine yakın konumdaki bu alanın iskân edildiğini göstermektedir. Köy yakınında daha önce ayrı maddede yayınladığımız Şehit Kemal Anıtı MÖ.400’lerden kalma Kymeli bir yöneticiye ait anıt mezardır.

Çevredeki küçük yerleşimlere anmak gerekirse; Köyün kuzeyinde Düldültepesi denilen yerde ve Şehitkemal-Güzelhisar yolu üzerinde Hacı Hasan çeşmesi yanındaki Sümbülbey Mevkinde küçük Roma Dönemi yerleşimleridir.

Kaynakça: Prof .Dr. Ersin Doğer – İlk İskânlardan Yunan İşgaline Kadar Menemen ya da Tarhaniyat Tarihi – Sergi Yayınevi -1998.

Taylan Köken

11 Haziran 2013 Salı

Phokaia Antik Kenti-I / İZMİR / AİOLİS –Foça

Phokaia’nın Yeri: Phokaia Antik Kenti İzmir İli Foça İlçesinin merkezine dağılmış konumdadır. Eski Foça olarak anılmaktadır. İzmir-Çanakkale karayolundan tabelalar ile rahatlıkla gidebilmektedir.

Phokaia Antik Kenti Planı

Phokaia Adı: Pausanias’a göre Klazomenai ve Phokaia kentlerini Yunanistan’ın Phokis bölgesinden gelen İon göçmenleri kurmuştur. Dolayısıyla Aiolis Bölgesindeki İonia kentidir. Bu yüzden Phokaia’nın anlamı “Phokis’liler Yurdu”dur. Strabon ise kenti Philogenes önderliğindeki Atina’lılar tarafından kurulduğunu söylemektedir.

Başka bir söylenceye göre, Helen kolonileri bölgeye geldiğinde Foça’nın karşısındaki adalarda Akdeniz Fokunun yaşam alanlarını gördükleri için bu kente “Fok Yurdu” anlamındaki Phokaia adını vermiş olmalılar. Bu durumu bazı Foça paralarına işlenen fok balığı betimlemelerinde de görmekteyiz.

Prof. Bilge Umar Phokaia’nın Aiolis’ların kullanımında Phokaa olduğunu belirtmekte, Phokaia’nın Luvi/Pelasgos dilinden gelme “Su-lak-yöre” anlamındaki Pa-uwa-ka olduğunu söylemektedir. Gediz (Antik Hermos) ırmağı Foça’nın çok yakınında Ege Denizine kavuşmaktadır.

İzmir Ark.Müzesi Phokaia Standı

MÖ.590 Loutherion

MÖ.100 Heykelcik Grubu

MÖ.100 Heykelcik

MÖ.100 Heykelcik Grubu

Phokaia Kısa Tarihçesi: Phokaia’lılar Aiolis Bölgesinde kalmış ama İonia’yalılara bağlı olan bir kenttir. Foçalılar Kyme’lilerle yapılan anlaşmayla Aiolis bölgesinin ortasında varlıklarını sürdürebilmiş olmalılar. Bir İon Kenti olmasına rağmen Aiolis Boyları da bu kentte iskân etmiştir. Foçalılar denizci bir kavimdir. Birçok yerde koloni şehirler kurmuşlardır. En bilinenleri Fransa’daki Marsilya (Antik Massalia veya Massalis) ve Çanakkale’deki Lampsakos yani Lapseki’dir. Başka koloni şehirlerde Foça tarafından kurulmuştur. Bu kentler Samsun’da Amisos, İtalya’da Elea (Velia), Korsika adasında Alalia, İspanya’da Ampuria (Emporion) ve Mısır’da Naukratis kentleridir.

İzmir Sanat ve Tarih Müzesi Foça Standı

İzmir Sanat ve Tarih Müzesi Foça Standı

Oturan Afroditler Roma Dönemi

Oturan Afroditler Roma Dönemi

Persler Anadolu’yu işgal etmiş, Harpagos komutasındaki bir ordu yöreye gönderilmiştir. Batı Anadolu’yu ele geçiren Persler Kyros isteğine göre Lydia’lılara karşı ayaklanmadılar diye bu orduyu göndermiştir. Fakat Foçalılar durumdan haberdar olup kurmuş oldukları kolonilere gemilerle kaçarlar ve bomboş kente giren Persliler Athena Tapınağını yıkarlar. Foça sönükleşmiştir.

MÖ.494 yılındaki İon Ayaklanmasına sadece üç gemiyle katılırlar ama donanmanın komutanı Foçalı Dionysios’dur. Atina Deniz Birliğine kısa bir süre katılmalarına rağmen bu birlikten çıkıp Atina-Sparta Savaşlarında Sparta’dan yana tavır koyarlar.

Heykelcikler Arkaik Dönem

Heykelcik Arkaik Dönem

Askos MÖ.600

Tabak Bizans Dönemi

MÖ.190 yılında da bağımsız olarak yaşamak isteyen Foçalılar, Seleukos’larla savaşmak için Anadolu’ya gelen Romalılardan hoşlanmamışlar ve karşı gelmişlerdir. Bölgenin en büyük devleti olan Bergama Krallığı MÖ.113 yılında tasfiye edilip Roma İmparatorluğuna bağlandığında son kral III. Attalos’un gayri meşru çocuğu Aristonikos isyan bayrağını açmıştır. Bu isyanda da Roma’ya karşı gelmişlerdir. Bu konuyu detaylarıyla Leukai Antik Kenti maddesinde açıklamıştık.

Testi Roma Dönemi

Kap Roma Dönemi

Tabaklar MÖ.650

Tabak MÖ.650

Tabak MS.200

Şişeler

Parfüm Şişeleri MS.300

Kase MS.200

Foça 1080’lerde kısa bir süre Emir Çaka tarafından kurulan beyliğe bağlandı. Tekrar Bizans’a geçen Foça, Bizans tarafından kıyı kesimleri korunamadığından dolayı 1275 yılında Cenevizli iki kardeşe tımar olarak verilmiştir. Benedetto ve Manuele Zaccaria kardeşler bölgede çıkarılan ve kumaş boyamda kullanılan şapı satarak zenginleşmişlerdir.

Foça hakimiyeti Bizans, Cenevizliler ve Venediklilerin elinde sık sık değişmektedir. Son olarak 1455 yılında Osmanlı donanması kentin önüne geldiğinde, Ceneviz yönetimi kenti savaşmadan verir.

Kap Parçaları Arkaik Dönem

Genel Kaynakça: Bilge Umar- Aiolis- İnkılâp Kitabevi -2002 / Ord.Prof.Dr. Ekrem Akurgal –Foça Kazıları Kyme Sondajları / Prof. Dr. Ömer Özyiğit –Phokaia’da Akurgal’ın Kazıları Işığında Son Dönem Çalışmaları –Anadolu Dergisi -2003 / Prof. Dr. Ömer Özyiğit –Phokaia’da Son Kazılar / www.izmir.info/tr/foca

Taylan Köken

24 Şubat 2013 Pazar

Kyme Antik Kenti-III / İZMİR / AİOLİS –Aliağa –Çakmaklı Köyü

KYME ARAŞTIRMA SONUÇLARI:

1. Araştırma Sonuçları Toplantısı-1983: Sayın Hasan Malay’ın yazısı dikkat çekicidir. Kyme’de Hasan Tahsin Uçankuş’un 1979 yılında yapmış olduğu kazılarda ele geçen 165 satırlık Geç Helenistik Dönemi yazıt hakkında bilgiler vermektedir.

Sayın Sebastiana Lagona'nun yazısında, Kyme Kentinin komşuları olan Larissa, Myrina ve Grynaion kentlerinde topografik çalışmalar yapılmış ve Kyme ile olan ilişkileri çıkarılmaya çalışılmıştır.

2. Araştırma Sonuçları Toplantısı-1984: Sayın Sebastiana Lagona'nun yazısında, Kyme Kentinin limanında yapılan kazılar sonucunda diğer Anadolu kentlerinin limanlarıyla olan benzerlikleri ortaya konulmuştur.

3. Araştırma Sonuçları Toplantısı-1985: Sayın Sebastiana Lagona yazısında, Kyme Kentinin limanında yapılan kazılar sonucunda ele geçen materyallerin diğer kentlerle olan ilişkilerini incelemektedir.
4. Araştırma Sonuçları Toplantısı-1986: Sayın Sebastiana Lagona yazısında, Kyme Kentinde yapılan kazıların sonuçlarının detaylarına girmektedir.

Kyme Kalıntılarının Dağılımı

Kyme Stoa Kalıntıları

Kyme Stoa Kazıları

KYME KALINTILARI: 14 Mayıs 2011 yılında kente yapmış olduğumuz ziyaret esnasında kalıntıları detaylı dolaşamadık. Kıyıda, Güney Tepe sahil kısmında ve Agora kısmını dolaşabildik. Kent Bekçisi özel arazi diye müsaade etmedi. Çekilen fotoğraflarımızda kazı alanındaki bitki yoğunluğu da dikkat çekicidir. İtalyan ekipler her yıl gelip kazıya başlamadan önce 15 gün kadar kazılan yerleri tekrar bitkilerden temizlemek için çalışma yapıyorlarmış. Çektiğimiz resimlere ilaveten internet ortamında bulmuş olduğum kazı zamanında çekilmiş az sayıda ilave resimlerle kalıntıları aktarmaya çalışacağım.

Kyme Tiyatrosu

Liman Kalıntıları: 190 mt uzunluğundaki mendireğin çoğu suyun altında görülmektedir. Liman, Arkaik Dönemden Bizans Dönemine kadar işlevine devam etmiştir. 1979 yılında Liman Kalıntıları arasında bulunan koşan bir atleti betimleyen bronz heykel en önemli Kyme buluntusudur ve İzmir Arkeoloji Müzesinde sergilenmektedir. Limanın sağ tarafında Stoa’nın deniz içinde devam etmektedir.

Ortaçağ Kalesi: MS.12. yüzyılda Kyme Kentinden toplanan devşirme malzemelerle yapılmıştır. Çevresindeki kuleler ile düzgün olmayan beşgen biçimindedir. Daha eski devirlerden olan binaların üzerine kurulmuştur ve avlusunda yapılar mevcuttur.

Kyme Andazit Duvar

Andazit Duvar: Helenistik Dönemden kalma surların varlığını liman yakınlarında görmekteyiz. Andazit duvar bu surları desteklemektedir ve daha geç dönemlerden kalmadır. Bu duvarlara yakın küçük bir tapınak bulunmaktadır.

Güney Tepe Konut Kazıları

Güney Tepe Konutları

Güney Tepe Sahili

Güney Tepe Sahili Sarnıç

Güney Tepe Sahili Kalıntıları

Güney Tepe Sahili

Güney Tepe Yerleşim Alanı: MÖ.8. yüzyıldan MS.7. yüzyıla kadar Güney Tepenin etekleri yerleşim yeri olarak kullanılmıştır.

Roma Hamamı: MÖ.2-3. yüzyıla ait bir hamam kompleksi kazılar sonucu ortaya çıkarılmıştır.

Helenistik Anıt

Helenistik Anıt: MÖ.2-1. yüzyılda inşa edilmiş bulunan dikdörtgen planlı Geç Helenistik Dönem yapısı daha sonra Roma yapılarıyla bütünleşmiştir. Bu alanda bulunan bir sütunun üzerinde “Apollonides Serapis’e bir satyr heykeli adanmıştır” yazısı okunmaktadır.

Sütunlu Yol Kazıları

Sütunlu Yol

Sütunlu Yol Kazıları

Sütunlu Yol: Kyme’nin ilk kazılan yerlerinden olan, gri renkli mermer sütunlarla sınırlandırılmış olan yol Sütunlu Yol (Cadde) olarak isimlendirilmiştir. Yol Geç Antik Çağa tarihlenmekte ve denize uzanan taş döşemeli cadde ile kesişmektedir.

Kuzey Tepe: Bu tepe üzerinde İsis Tapınağı olarak adlandırılan bir tapınak kalıntısı veya kutsal alan tespit edilmiştir. Bu alanda Arkaik, Klasik, Helenistik ve Roma döneminden kalma yapı kalıntıları tespit edilmiştir. Bu alanda bir Aiol sütun başlığı, figürinler, sikkeler, günlük kullanım kapları ve binlerce emzikli kandillerin bulunduğu seramik çöplüğü bulunmuştur.

Agora Panoramik Görüntü

Agora: Pazar yeri olan Agora, Roma döneminden kalmadır. Daha sonraki dönemde sadece apsis kısmı net belli olan ve yanındaki MS. 5-7. yüzyıla mezarlarla gün ışığına çıkan bir kilise ortaya çıkmıştır.

Stoa: 130 mt uzunluğunda 14 mt genişliğindeki Stoa alanın etrafı kazılmayı beklemektedir. Sanırım bu alanın özel arazi içinde olması bir takım engeller çıkarmaktadır. Bu alan kazıldığı taktirde Kyme Antik Kenti tüm ihtişamı ve büyüklüğüyle ortaya çıkacak ve tiyatronun da ayağa kaldırılmasıyla, her yönüyle dolaşılan bir yerleşim olarak turizme kazandırılacaktır.

Agora Mezarlığı

Kyme Agorası

Agora Mezarlığı

Kyme Agorası

Kyme Agora Apsisli Yapı

Kyme Agorası

Kyme Agora Apsisli Yapı

Kyme Agorası

Kyme Agora Apsisli Yapı

Kyme Agorası

Tiyatro: Kuzey Tepesinin limana bakan kısmında Helenistik dönemde inşa edilmiştir. Roma döneminde sahne kısmı devşirme mermerler ile kaplanmış, Bizans döneminde ise üç tane kireç ocağının tiyatroda faaliyet gösterdiği anlaşılmıştır.

Nekropolis Alanı: Mezarlık alanları içinde büyük olanı Güney Tepenin eteklerindedir. MÖ.700’ler ile MS.700’ler arasında kullanılan mezarlık özellikle Helenistik dönemde yoğun olarak kullanılmıştır.

Kyme Agorası

Kyme Agorası Kazıları

Bergama Müzesindeki Kyme Buluntuları: 1990 yılında Kyme'de nekropolis alanında kaçak kazı ile ele geçen 14 eser Bergama Müzesi'ne teslim edilmiştir. MÖ. 5. yüzyıl ile MS. 50-60. yıllara ait eserlerdir. (Tevhit Kekeç -Bergama Belleten Sayı:1 -1992)

Genel Kaynakça: Antonio La Marca –Kyme Antik Kenti Tanıtım Dosyası -2010 / Sebastiana Lagona –Arslantepe Hierapolis Iasos Kyme – Ankara İtalyan Kültür Heyeti Basımı -1993 / Bilge Umar- Aiolis- İnkılâp Kitabevi -2002 / www.wowturkey.com / www.panoramio.com.

Taylan Köken