Çiğli etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
Çiğli etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

30 Eylül 2013 Pazartesi

Harmandalı Kalıntıları / İZMİR / AİOLİS / Çiğli –Harmandalı Mevkii

Harmandalı’nın Yeri: İzmir İli Çiğli İlçesinin kuzeydoğusunda Menemen İlçesinin sınırlarından alınmış gibi duran Yamanlar Dağının eteğinde bir yerleşim yeridir. İzmir-Çanakkale Karayolundan kolayca erişilir. Günümüzün gelişimi içinde Çiğli yapılaşması içinde yok olmuştur.
Harmandalı Uydu Görüntüsü
Harmandalı Köyünün adı ve kalıntı bilgileri: Menemen Kazasının sınırlarında 19.yüzyılın ikinci yarısında ait olduğu cemaatinin adına alan tek yerleşimdir. Harmandalı ile ilgili ilk resmi kayıta 1890 Aydın Vilayeti Salnamesinde rastlanmıştır.
Harmandalı Cemaati Danişmendli Türkmenleri’ndendir. Bazı kayıtlarda Harbendeli veya Horbendeli olarak geçmektedir. Harbende: Farsça, eşek ve katır gibi hayvanların sürücüsü anlamındadır. Harmandalılar Manisa yöresinden gelerek Yamanlar’ın Batı yamacında Kocadere kıyısına yerleşmişlerdir. Günümüzde “Dere Evleri” veya “Sarıca Yörük Damları” olarak anılan eski yerleşim yerinden ayrılarak bugün Harmandalı ismini verdikleri yere taşınmışlardır. Yerleştikleri yerde bir han vardır. Handan geriye “Han Kuyusu” denilen bir kuyu kalmıştır. Tarihi bir yol üzerinde kurulan hanın varlığı, Harmandalı’nın 1km güneyinde Hayıtlıdere üzerinde bulunan tonozlu tarihi köprü ile kanıtlanmaktadır.
Diğer bir kalıntı ise Müslümanların Hayıtlı Dede, Hıristiyanların Agios Yannis Dede olarak andığı ve ziyaret ettiği bir türbe ve yanında ufak bir şapel kalıntısı bulunmaktadır. Köye yakın Evreşentepe yakınında defineciler tarafından talan edilmiş bir Tümülüs mezarı vardır.  

Kaynakça: Prof .Dr. Ersin Doğer – İlk İskânlardan Yunan İşgaline Kadar Menemen ya da Tarhaniyat Tarihi – Sergi Yayınevi -1998.

Taylan Köken

26 Eylül 2013 Perşembe

Balatçık (Palatia) Kalıntıları / İZMİR / AİOLİS / Çiğli- Balatçık Mahallesi

Balatçık Kalıntıların Yeri: Kalıntılar İzmir İli Çiğli İlçesi Balatçık Mahallesinde bulunmaktadır.
Balatçık Mahallesi Uydu Görüntü
Balatçık Kalıntıları ve Yüzey Araştırması Sonuçları: Sayın Prof.Dr. Recep Meriç’in 1986 yılında bölgede yapmış olduğu İzmir Manisa İlleri Yüzey Araştırmalarında Balatçık Köyünde bir yerleşim yeri tespit edilmiştir. Burada toplanan seramik parçaları Gri Monokrom ve Boyalı Arkaik Çağ malzemesidir.
Balatçık adı ise MS.13. yüzyılda bölgede bulunan Palatia adlı Bizans Dönemi iskânından gelmektedir. Palatia “Saraya Ait” anlamındadır. Demek ki bu verimli topraklar zamanında Bizans İmparatoru ve ailesine aitmiş. Geçen yüzyılda bölgede bulunan OPBA harfleri kazınmış taşlar (Horos Basilikon: Devlet Arazisi Sınırı) bölgenin saraya ait olduğunun başka kanıtıdır.
Balatçık 14.yüzyılda Çamaltı Tuzlası ürünlerinin köy yakınından geçen antik yolla Anadolu’ya taşınmasıyla varlığını sürdürmüştür. 16.yüzyılda Menemen’e bağlıdır. Cumhuriyet Döneminde Karşıyaka Kazasına bağlı olan Balatçık Köyü, son yıllarda Çiğli ilçe olunca mahalle olarak buraya bağlanmıştır.    

Kaynakça: Prof. Dr. Recep Meriç -5. Cilt1 Araştırma Sonuçları Toplantısı -1987 / Prof.Dr. Ersin Doğer –Menemen Tarihi- Sergi Yayınevi -1998.

Taylan Köken

13 Ocak 2011 Perşembe

Leukai Antik Kenti / İZMİR / AİOLİS / Çiğli / Sasalı Köyü / Üçtepeler

Kentin Adı: “Ak (yerin, kentin) halkı” “Ak kavaklar” (kenti, halkı) anlamındadır.

Kentin Yeri: Leukai Çamaltı Tuzlasında Üçtepeler denilen bölgededir. İzmir’in Çiğli İlçesinden Sasalı Köyüne ulaşılır, buradan kuzeyde yer alan Hermos (Gediz) Irmağı arasında kalan Üçtepeler’in olduğu yerdedir. Leukai kentinin bulunduğu Üçtepeler Mevki 2. Derece Arkeolojik Sit Alanı, Gediz Deltasının tamamı 1. Derece Doğal Sit alanı olarak, alanın tamamı 1998 yılında ise Ramsar Sözleşmesi gereğince koruma altına alınmıştır.

Leukai Kent Haritası
Kentin Kuruluşu ve Tarihi: Leukai Kenti Pers Kralına karşı bağımsızlık ilan eden Takhos adlı bir Pers komutanı tarafından MÖ.383 yılında kurulduğu söylenmektedir. Leukai paralarının ön yüzlerinde Takhos’un başı açıkça görülmektedir.

Takhos-Kuğu Kabartmalı Leukai Sikkesi
Takhos’un ölümünden sonra kaynaklara göre Urla Klazomenai şehri ile Aliağa’daki Kyme şehri Leukai kentini hâkimiyetlerine almak ister. Anlaşamayan taraflar Delphoi’deki Apollon bilicilik merkezini hakem tayin ederler. Apollon’un rahipleri de tanrının buyruğunu onlara şöyle iletmiştir:”Leukai, orada ilk kurbanı yapacak olana aittir. Yalnız her iki tarafta önceden belirlenmiş tarihte, gün doğarken kendi kentlerinden yola çıkacaklardır.” Körfezin karşı kıyısında bulunan Klazomenai, Leukai’ye kuş uçuşu daha yakın olmasına rağmen karadan ulaşım daha uzundu. Klazomenai halkı, bu zorluğu aşmak için belirlenen tarihten önce Leukai yakınlarında yeni bir koloni kurarak yarışma gününde buradan yola çıkmışlardır. Klazomenai, Leukai' ye ilk ulaşan ve tanrıya kurban sunan taraf olarak kente sahip olmuşlardır.
Leukai paralarının arka yüzünde ise Klazomenai paralarında olduğu gibi kuğu kabartması bulunmaktadır.

Takhos-Kuğu Kabartmalı Leukai Sikkesi
Bergama’nın kralı olan III.Attalos ölümüne yakın hazırladığı vasiyetnamede ülkesini yaşamı boyunca bağlı olduğu Roma İmparatorluğuna bırakır. MÖ.133 yılında III.Attalos ölünce, Aristonikos tahtta hak iddia eder ve vasiyete karşı gelir. Aristonikos III.Attalos’un babası II. Eumenes’in gayrimeşru çocuğuydu. Aristonikos Leukai kentini kendine üst edinerek MÖ.132 yılında Roma’ya karşı ayaklandı. Aristonikos'un ordusu Bergama Krallığının ordusunun bir kısmı, halktan ve özellikle özgürlük vaat edilen kölelerden oluşuyordu. Phokaia kentini de önemli donanma gücü ile yanına almayı başarır. Fakat Roma yanlısı Ephesos kentinin donanması Kyme’de Phokaia donanmasını yok edince Aristonikos direnişinde büyük bir yara alır.         
Roma konsülü Licinius Crassus Mucianus isyanı bastırmak için Kyzikos, Halikarnassos, Mylassa  gibi şehirlerden de yardım alarak Aristonikos’la savaşır ve kaybeder. Konsül savaşta ölür veya başka rivayetlere göre esir olarak düşer. Kendisini götüren askere saldırınca asker tarafından öldürülerek  kafası kesilir ve başı Aristonikos’a götürülür.
Roma MÖ.130 yılında konsül olarak Marcius Perperna seçilir ve hemen Anadolu’ya gelir. Kaikos (Bakırçay) civarında savaşırlar ve konsül savaşı kazanır, Aristonikos esir düşer. Roma’ya gönderilir ve senato kararı ile boğularak öldürülür.

Aristonikos’un tarihteki önemi ise, ilk köle isyanını başlatmış olmasıdır. Kyme’li düşünür Blossius fikir babasıdır. İsyanı aynı zamanda dinsel bir savaşa büründürmüş olması da önemlidir.

Kalıntılar:  Bizans döneminde de kullanılan Leukai kentinden günümüze fazla bir şey kalmamıştır. Kentin taşları yeni yapılarda kullanılmak üzere taşınmış, tuzlaların arasındaki yolların yapımında kullanılan malzeme, taşocağı olarak kullanılan tepelerden elde edilmiştir. Temel izleri, çatı kiremidi ve seramik parçaları, arkeolojik kazı yapılmayan ve pek fazla bilinmeyen Leukai'den arta kalanlardır. Bu kalıntılar kara (doğu) yanındaki tepenin en yüksek yerinde ve denize yakın olan tepenin kuzey bölümünde yer alır.
Leukai Antik Kenti
Leukai Antik Kenti
Kaynakça: Bilge Umar - Aiolis - İnkılâp Kitabevi (2002) / Bilge Umar - Türkiye’deki Tarihsel Adlar - İnkılâp Kitabevi (1993) / Bilge Umar - İlkçağda Türkiye Halkı - İnkılâp Kitabevi (1999) / Gediz Deltası’nda Yaşayan Doğa ve Turizm Dosyası -Yüksel Güngör / Bergama Krallık Kültü- Bergama Belleten 3-14 / 25 Cilt3 Araştırma Sonuçları.

Taylan Köken

21 Aralık 2010 Salı

Sillyos (Sillion) Antik Kenti / İZMİR / AİOLİS / Çiğli

Sillyos Antik Kenti Bilgileri: 1950 yılına kadar önemsiz bir köy olan Çiğli(Çiyli) Köyü, daha sonra gelişen İzmir ile birlikte büyükşehir belediyesi sınırları içinde kalarak ve ilçeleşerek günümüze kadar gelmiştir.
İşte bu küçük köy Byzantion’lu Stephanos’un yapıtında Sillyos adı ile anılır. Prof. Bilge Umar, Bürchner’in Sillyos adının Hellen’ler öncesi dönemden geldiğini belirtmektedir. Anlamı için “Güzel geçit yeri” demektedir. Olasılıkla Küçük Yamanlar Tepesinden Larissa Antik Kentine kadar uzanan, deniz kıyısındaki doğal yolun üzerindeydi Sillyos kenti.
Sillyos’daki yerleşim, geç Roma, erken Bizans devrine kadar varlığını sürdürmüştür. Prof. Ersin Doğer yerleşimin kuruluşunun MÖ.600 yıllarına kadar gittiğini belirtir.
Sillyos kentinden günümüze kalan herhangi bir yapı kalıntısı yoktur.

Kaynakça: Bilge Umar- Aiolis- İnkılâp Kitabevi (2002) / Bilge Umar- Türkiye’deki Tarihsel Adlar- İnkılâp Kitabevi (1993) / Ersin Doğer- Menemen Tarihi- Sergi Yayınevi (1998)


Taylan Köken