Arkeo Denemeler: KAPPADOKİA

KAPPADOKİA etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

11 Nisan 2020 Cumartesi

Belirsırma/Perisrtrema...

Belisırma: Ihlara vadisinin sonunda bulunan köyün adıdır. Ihlara vadisi antik kaynaklarda Peristremma/Peristrema olarak geçmektedir. Belisırma bu adın bozulmuş halidir.

Peristrama, Peristrema, Peristremma kelimeleri Peristrepho fiiliyle bağlantılı olup, Helen dilinde "Çevresinde dönmek, çevresinde döndürmek" anlamlarına gelir.

Kaynakça: Bilge Umar- Türkiye’deki Tarihsel Adlar- İnkılâp Kitabevi -1993.

Taylan Köken

9 Nisan 2020 Perşembe

Asbamaion: Tyana antik kentindeki kutsal havuz. Tyana, Niğde Bor ilçesi yakınında bulunan Kemerhisar kasabasındaki antik kentin adıdır. Helenistik dönemde Zeus adına tapınım yapılan ve Asbamaion Zeus olarak literatürde anılan Roma döneminden kalma kutsal havuzdur.

Philostratos'un ve Ammianus Marcellinus'un yapıtlarında bu havuzdan söz edilmektedir. Zeus’un bir çeşitlemesi olan Asbainaios’un yeri anlamındadır.

Kaynakça: Bilge Umar- Türkiye’deki Tarihsel Adlar- İnkılâp Kitabevi -1993.

Taylan Köken

3 Nisan 2020 Cuma

Ihlara Kasabası / AKSARAY / KAPPADOKİA / Güzelyurt - Ihlara

Ihlara Kasabasının Yeri: Ihlara, Aksaray İli, Güzelyurt İlçesine bağlı kasaba(nahiye) merkezidir. Ihlara kasabasından çok Anadolu’nun ve Kappadokia bölgesindeki kadim Hristiyanlık merkezlerinden biri olan Ihlara vadisiyle tanınmaktadır.

Ihlara Kasabası

Ihlara Kasabası Bilgileri: Hristiyanlığın ilk yıllarında Kayserili Basilus ve Nazianzoslu (Aksaray’a yakın yeri bilinmeyen bir kent) Gregorius gibi mezhep kurucuları 4. yy. da burada yetişmişlerdir. Mısır ve Suriye’de gelişen sistemlerin dışında burada mevcut tabiat ve koşullarının oluşturduğu bir manastır hayatı şekillenmiştir. Bu topraklardan Yunanistan ve Slavların Hristiyan eğitim sistemi türemiştir.

Ihlara Kasabası

Mısır ve Suriyeli rahiplerin dünya ile olan ilişkilerini kesmelerine rağmen Basilus ve Gregorius'un rahipleri dünyayla olan ilişkilerine devam ediyorlardı. Bu yeni anlayışın yeri Belisırma idi. Aziz Gregorius, teslis inancına farklı yaklaşarak “Hz. İsa'nın tanrılığı tartışmasını” İznik’te (Nikomedia) toplanan konsülde yeni fikirler ortaya çıkararak tartışmıştır.

Hristiyanlık tarihinde öncü bir aziz olan Gregorius, yetiştiği kayalık bölgede (Belisırma, Ihlara, Gelveri) Manastır ruhuna uygun, kayalara oyulan kiliseler topluluğu haline getirdi. Arap akınlarına karşı, Hasan dağındaki savunma kaleleri karşı koyunca bu kiliseler faal ibadet merkezi durumlarını devam ettirebildiler.

Ihlara Kasabası

Merkez Cami

Ihlara vadisindeki kayalara oyulmuş bu freskli kiliseler, korunarak yeryüzünde eşine rastlanmayan bir tarih hazinesi olarak zamanımıza kadar gelmiştir. Hristiyanlığın ilk yıllarından itibaren kayaların rahatlıkla kazılmasıyla meydan getirilen bu freskli kiliseler ve iskân yerleri 14 km boyunca Ihlara Kasabasından Selime Köyüne kadar devam eden Ihlara Vadisi içerisinde yer alırlar. Kiliselerden sadece ikisinin tarihi tespit edilmiştir. Direkli Kilise (976-1025), Aziz Georges (1283-1295) yıllarına aittir. Diğer kilise bilgilerini Ihlara Vadisi maddemizde vereceğiz.

Ihlara Kasabası

Kaynak: Bu maddenin birçok bilgisi www.guzelyurt.gov.tr adresinden alınmıştır.

Taylan Köken

23 Mart 2020 Pazartesi

Üzümlü Kilisesi / NEVŞEHİR / KAPPADOKİA / Derinkuyu - Merkez

Üzümlü Kilisesinin Yeri: Üzümlü Kilisesi, Nevşehir İli, Derinkuyu İlçesi merkezindedir. Genellikle Yeraltı Şehrini ziyaret edenler tarafından dolaşılmaktadır.

Üzümlü Kilisesi

Üzümlü Kilisesi

Kapıdaki Üzüm Süslemeleri

Üzümlü Kilisesi Bilgileri: Üzümlü Kilisesi adını kapısının etrafına işlenmiş olan asma ve üzüm salkımlarından almaktadır. Gerçek adı Agios Theodoros Trion Kilisesidir. Bölgede bulunan Rum Ortodoks Cemaati tarafından 19. yüzyılda yöresel taşlarla inşa edilmiştir. Kilise Osmanlı İmparatorluğu tarafından savaş tazminatı olarak Sultan Abdülmecid döneminde yapılmıştır. Kiliseyle ilgili bu ayrıntıyı kilise kapılarından biri üzerinde bulunan Yunanca yazıttan öğreniyor. Yazıt üzerindeki ifadeler şu şekildedir: "Agios Theodoros Trion'un bu çok kutsal kilisesi, İmparator Sultan Abdülmecid Han zamanında, onun yüksek iradesi ile Aziz İkonion (metropoliti) Neofitos Efendi'nin teşviki ile ve burada (Malakopi) ikamet eden Hristiyanların bağışları ile Haldiaslı baş mimar Kiriako Papadopoulos Efendi'nin zahmetleriyle inşa edilmiştir. Agios Theodoros'a ithaf edilmiş ve kutsanarak açılmıştır. Ki onun (Agios Theodoros) vasıtalarıyla Allah bu memleketi bütün tehlikelerden korusun. Amin. Sene 1858 Mayıs 15"

Yazıt

Kilise Kapısı

Yazıtlı Kapı

Yazıt

Kilisenin mimari tarzı Selçuklu mimarisinden etkiler taşıdığı uzmanlarca belirtilmektedir. Kilise süslemelerindeki zenginlik, anıtsal duvar resimleri dikkati çeken özellikleridir. Kilisenin içinde bulunan denge sütunları depreme karşı alınan bir önlemdir. Sütunların altındaki 1-2 cm.’lik boşluklar duvarların oynamasına karşı bir esneklik oluşturmaktadır. Çan kulesi kilisenin bahçesindedir. Kule yerinde olmasına rağmen çanı çalınmıştır.

Üzümlü Kilisesi Detay

Apsis Bölümü

Çan Kulesi

Kilise kare planlı ve tek apsislidir. Kilise tavanı saç örgüsü formunda dikdörtgen bir çerçeve bulunmaktadır. Çerçeve içinde bir haç ve etrafında da üzüm resimleri vardır. Çerçevenin iki tarafında altışar havari resmi vardır. Kilise Mayıs ayının son haftasında Fener Rum Patriğinin katıldığı törenlerle bahar ayini için yılda bir kez ibadete açılmaktadır.

Kilise Detay

Mermer Sütun Başı

Pencere

Kaynak: Bazı bilgiler www.arkeogezgin.com ve www.kapadokyadayim.com adreslerinden alınmıştır. Fotoğraflar 2002 yılında tarafımdan çekilmiştir.

Taylan Köken

22 Mart 2020 Pazar

Derinkuyu Yeraltı Şehri / NEVŞEHİR / KAPPADOKİA / Derinkuyu - Merkez

Derinkuyu Yeraltı Şehrinin Yeri: Derinkuyu Yeraltı Şehri, Nevşehir İli, Derinkuyu İlçesi merkezindedir.

Hasan Dağ

Derinkuyu Yeraltı Şehri Girişi

Havalandırma Ağzı

Yeraltı Şehrinden

O Dönemde Restore Edilen Bir Bölüm

Alt Katlara İnilen Merdivenler

Yolu Kapayan Düzenek

Depo

Derinkuyu Yeraltı Şehri Bilgileri: Derinkuyu yeraltı şehri, Hasan Dağının lavlarının oluşturmuş olduğu jeolojik yapının insan eliyle şekillenmesiyle oluşan mucize kentlerden sadece biridir. Kapadokya bölgesinde yaklaşık 200 adet yeraltı şehri bulunmaktadır. Derinkuyu şehri 85 m. kadar derine inmektedir. Kayanın yer altına doğru oyularak oluşturulan bu kentte, yeryüzünde bulunan bir şehrin tüm özellikleri yer almaktaydı. Yeraltı şehrinde de ahırlar, kilerler, yemekhane, kilise ve şırahane dışında diğer tüm yaşam birimleri yer alır. Derinkuyu Yeraltı şehrinin ikinci katında bir de misyoner okulu yer almaktadır. Bu alana yakın günah çıkarama bölümü ve vaftiz havuzu dikkat çekicidir.

Havalandırma

Katları Kapayan Düzenek

Katları Kapayan Düzenek

Aşağı İndikçe Daralan Merdivenler

Aşağı İndikçe Daralan Merdivenler

Körlenmiş Alan

Katlar Arası Haberleşme Delikleri

Kentin 3. ve 4. tatlarından sonra merdivenlerle doğrudan derinlemesine inilmektedir ve haç planlı bir kiliseye ulaşılmaktadır. Temiz hava gelmesi için açılan bacalar yer yer 55 m. derinliğe kadar ulaşır. Bu bacalar aynı zamanda su kuyusu olarak da kullanılmaktadır. En katta bulunan kuyulardan her kat yararlanamaz. Herhangi bir kuşatma durumunda bazı su kuyuları zehirlenmesin diye yeryüzü ile bağlantısı olmaz.

1965 yılında turizme açılan Derinkuyu Yeraltı Şehrinin 12 katından 8 katı gezilmektedir. Bu sekiz katın şehrin sadece %10’luk bir bölümü olduğunu belirtelim.