Siberis / Hierus / İeros...

Siberis: Günümüzde Kirmir Çayının antik dönemdeki adıdır. Kuzeyde doğup Beypazarı ve Nallıhan ilçeleri arasından geçip, Çayırhan’da Sakarya Nehrine katılan bir çaydır. Plinius’a göre Hierus’dan gelmektedir. “Kutsal” anlamındadır. Siberis Helenleşmiş adıdır. İeros’dan gelmektedir.

Bilge Umar’a göre S(wa)-İbra “Kutlu-Gür-Su” anlamındadır.

Kaynak: Bilge Umar- Türkiye’deki Tarihsel Adlar- İnkılâp Kitabevi- 1993.

Taylan Köken

Uruş...

Uruş: Günümüzde Ankara İli Beypazarı İlçesinin bir beldesidir.

Uruş’un anlamı, “Vuruş-Vuruşmak”tır.

Kaynakça: Besim Atalay –Divanü Lûgat-it Türk -1999  

Taylan Köken

Karaşar...

Karaşar: Günümüzde Ankara İli Beypazarı İlçesinin bir beldesidir. Karaşar manasını belediye sitesinden aktarıyorum:

Karaşar'ın ismini, erkeklerin başlarında siyah puşu, bellerinde Karaşal, bacaklarında siyah şalvar kullanmasından; kadınların ise başlarında fes ve çember (abani), sırtlarında üç etekli entari ve bunu tamamlayan feymana, bellerinde acem veya tarabulu denilen şal kuşağı kullanmasından aldığı, bu nedenle çevrede yöre insanının Karaşallılar lakabıyla anıldıkları, bu deyişin zamanla Karaşar'a dönüştüğü söylenmektedir.

Karaşarlılar Oğuz Boylarından olup bölgeye Doğu Türkmenistan’dan aynı adlı kentlerinden gelmiştir.

Kara: İlahi (Örnek: alnıma yazılmış bu kara (ilahi) yazı)

Çor: Hakim dildeki sentaks değişiminden Şor ve Şar şekline dönüşmüştür. Şehir anlamındadır.

Karaşar: "İlahi-Şehir" anlamındadır.

Kaynakça: www.karasar.bel.tr  

Taylan Köken

Gelegra / Gelagra / Gelegre / Kelegre / Kilifre / Gelekıra...

Gelegra / Gelagra / Gelegre / Kelegre / Kilifre / Gelekıra: Günümüzde Ankara İli Beypazarı İlçesi Kırbaşı Beldesinin Osmanlı Dönemindeki ismidir.

Bilge Umar’a göre Kalli-Akra’dan gelme. Bu da “Güzel-Çıkıntı(Burun-Doruk)” anlamındadır. 

Kaynakça: Bilge Umar- Türkiye’deki Tarihsel Adlar- İnkılâp Kitabevi- 1993.

Taylan Köken

Kemerez / Yemere / Gemere / Bazarcık / Çayada...

Kemerez / Yemere / Gemere / Bazarcık / Çayada: Günümüzde Ankara İli Beypazarı İlçesi Akçalı Köyünün Osmanlı Dönemindeki isimleridir.

Keme-Geme Büyük sıçan, bir de ormanda yetişen doğal mantardır. Osmanlı da bu mantar Kem’e şeklinde yazılırdı. Köy orman bitişiği köy olduğu için buradan almış olabilir. Yeme’nin de bu mantarla alakalı (Yeme-lik) olabileceğini düşünmekteyiz.

Günümüzde Edremit, Burhaniye, Ayvalık, Bergama yaylalarında toplanan doğal mantarın adı da Keme olarak geçmektedir.

Kemere ise gemi yapımında ana omurgaya paralel konulan kısa kirişlerin her birine verilen isimdir.

Kaynakça: Türk Dil Kurumu Sözlüğü 

Taylan Köken

Depel...

Depel: Günümüzde Ankara İli Beypazarı İlçesinde bulunan ve Keltepe olarak adlandırılan sıradağların yerel ismi Depel’dir.

Bu ismi incelediğimizde Depeli kelimesine rastladık bu da “Tepeleme, Tıkabasa dolu” anlamına gelmektedir. Depel muhtemelen Tepe’den (Depe) gelmektedir.

Bölgede Depelarkası diye aralarında birlik oluşturmuş köyler bulunmaktadır. Bu köyler Aşağıgüney, Yukarıgüney, Hamzalar, Dudaş, Dağşeyhler, Nuhhoca ve Yıldız Köyleridir.  

Kaynakça: www.ne-demek.net / www.tr.wikipedia.org

Taylan Köken

Zeyve...

Zeyve: Günümüzde Ankara İli Beypazarı İlçesi Bağözü Köyünün eski adıdır. Köy önceleri Zeyve, daha sonra Zaviye en son olarak da Bağözü Köyü olmuştur.

Anadolu içinde Zeyve adında yerleşim yerleri, nehir ismi ve İran-Irak’ta da bulunan bir aşiret vardır. Muhtemelen zaviye ile alakalı olmalıdır.  

Kaynakça: www.tr.wikipedia.org

Taylan Köken

Zeyde...

Zeyde: Günümüzde Ankara İli Beypazarı İlçesi Doğançalı Köyünün eski adıdır. Zeyde adı bir sahabenin adı olan Zeyd’ten gelmiş olabilir. Arapça “Zade” fiilinin mastarıdır. Anlam olarak “Artan, çoğalan, ilave, fazla” anlamındadır.

Kaynakça: www.sorularlaislamiyet.com

Taylan Köken

Sama...

Sama: Günümüzde Ankara İli Beypazarı İlçesi Yıldız Köyünün eski adıdır. Sama “Dericilikte deriyi inceltmek için yapılan işlem. Bu işlemde kullanılan köpek pisliği” “Sünnet eğlencesi” “Küçük kulaklı kadın” anlamındadır ve Osmanlıcada yazım şekli “Sam’a”dır.

Kaynakça: www.depelarkasi.com / www.ne-demek.net / www.nedirnedemek.com

Taylan Köken

Beğ Pazarı...

Beğ Pazarı: Beypazarı İlçesinin Osmanlı Dönemindeki adıdır. Orhan Gazi Bursa’yı fethedince Beypazarı o zamanki adı Hüdavendigar Livasına (Bursa İli) kaza olarak bağlanır. Osmanlı Devleti’nin Tımarlı Sipahi Merkezlerinden biridir. Roma Yolu-Hac Yolu-Ticaret Yolu üzerindedir. Sipahi Beyi’nin bölgede yaratmış olduğu canlılıktan, ekonomik hayattan dolayı Beğ Pazarı adı verilmiştir.

Beypazarı Anadolu Selçukluları Döneminde Germiyanoğlu Yakup Şah’ın veziri Dinar Hezâr tarafından Bizanslılardan alınmış ve daha sonra Osmanlı Toprağına katılmıştır. Beypazarı Osmanlı’ya geçmeden önce Germiyan Hezari daha sonra Dinarhezar ile alınırken Osmanlıya geçince günümüzde dahi kurulan Beytepe Mahallesi Pazarından dolayı Beğpazarı/Beypazarı adını almıştır.

Not: Hezar Arapça “bin”(sayı) demektir. Bir de “bülbül” demektir. Hezarfen “Binbir şeyi bilen” anlamındadır.

Kaynakça: www.beypazaridh.gov.tr / Tolga Bozkurt -Beypazarı'ndaki Türk Devri Yapıları -2004.

Taylan Köken

Lagania / Laganeia / Lagania Anastasiopolis...

Lagania / Laganeia / Euphrasius Laganiae / Lagania Anastasiopolis: Günümüzde Ankara İli Beypazarı İlçesi’nin ilk adı olarak anılmaktadır. Princeton Üniversitesi’nin Tahirler Projesi kapsamındaki raporuna göre Dikmen Höyük Lagania’dır. İstanbul-Ankara-Bağdat Roma yolu üzerinde bir şehir olarak da anılmaktadır.

Bizans İmparatorluğu zamanında Piskoposluk Merkezidir. 451 yılında Kalchedon Konsüllüğü’ne katılmış ve Euphrasius Laganiae adını almıştır. İmparator Anastasios (491-518) ziyareti üzerine kentin yeni adı Lagania Anastasiopolis yani "Anastasios'un Şehri" olacaktır. 

Kaynakça: www.tr.wikipedia.org / Bilge Umar- Türkiye’deki Tarihsel Adlar- İnkılâp Kitabevi- 1993 / Tolga Bozkurt -Beypazarı'ndaki Türk Devri Yapıları -2004.

Taylan Köken

Peium / Peion...

Peium / Peion (?): Günümüzde Ankara İli Beypazarı İlçesi Adaören Köyünde bulunan Roma, Bizans ve Selçuklu Döneminde iskan görmüş olan kaledir.

Kale, Tabanlıoğlu Kalesi, Sedkaşı Kalesi, Gavur Kalesi olarak da anılmaktadır. Kirmir Çayının oluşturduğu vadide etrafı korunaklı bir kaledir.

Peium’un anlamını bilmiyoruz. Bilge Umar Strabon’da adı geçen bir Galat Kalesinin adının Peion olduğunu belirtmekte. 

Kaynakça: www.ankararehberi.com / Bilge Umar- Türkiye’deki Tarihsel Adlar- İnkılâp Kitabevi- 1993.

  

Taylan Köken

Sykeon / Beypazarı - Tahir Köyü..

Sykeon: Günümüzde Ankara İli Beypazarı İlçesi’nin Tahir Köyü Kiliseler Mevkii olduğu iddia edilmektedir. Princeton Üniversitesi’nin Tahirler Projesi kapsamındaki raporuna göre söylenmektedir. Helen Dilinde “İncirlik” anlamındadır.    

Kaynak: Mark Stallings - www.courses.washington.edu/tahirler  

Taylan Köken

Dikmen Kale / ANKARA / GALATİA / Beypazarı –Dikmen Köyü

Kalenin Yeri: Dikmen Kale, Ankara İli, Beypazarı İlçesi, Dikmen Köyüne 750mt kuzeydoğusunda 100mt yüksekliğinde konik bir tepenin üzerindedir.

Dikmen Kale'nin Bulunduğu Tepe

Kale Bilgileri: Dikmen Kale yaklaşık 20-25km’lik bir mesafeyi gözetleyen konumdadır. Kale 200mt lik bir alanı kaplamakta, üç burcu bulunmakta, ortalama duvar kalınlığı 2,20m’ye sahiptir. Çokgen taşlar kabaca işlenerek, harçsız olarak kale inşa edilmiştir. Galat Kalesi olup, Helenistik Dönemde de iskân görmüştür.

Kalenin 1km kuzeyinde kayaya oyma mekanlar bulunmaktadır. Bunlar kilise ve yer altı şehridir. Kirmir Çayı vadisinde bir çok örneğine rastlanmaktadır.    

Kaynak: Levent Egemen Vardar- Nalan Akyürek Vardar –Galatia Bölgesi Kaleleri Yerleşmeleri -15. Araştırma Sonuçları Toplantısı Cilt:1 -1998

Taylan Köken

Hacılar Köprüsü / ANKARA / GALATİA / Beypazarı –Merkez

Köprünün Yeri: Hacılar Köprüsü, Ankara İli, Beypazarı İlçesi merkezinde, Beytepe Mahallesi Hacılar Köprüsü Sokaktadır.

Hacılar Köprüsü

Hacılar Köprüsü

Köprü Bilgileri: 14-15. yüzyılda inşa edilmiş Selçuklu mimari tarzında tek gözlü bir köprüdür. Yığma ve kesme taştan inşa edilen köprü, yer yer betonla sıvanarak orijinalliğini kaybetmiştir.
Yakın tarihli yenileme yapılmamış olan köprü Koruma Kurulu kararıyla 1976 yılında 1. Derece Anıt Eser olarak tescillenmiştir.

Kaynak: www.envanter.gov.tr

Taylan Köken

Sulu Han / ANKARA / GALATİA / Beypazarı –Merkez

Sulu Hanın Yeri: Sulu Han, Ankara İli, Beypazarı İlçesi merkezinde, İstiklal Mahallesi Suluhan Sokaktadır.

Sulu Han Restorasyonu

Sulu Han Restorasyonu

Sulu Han Restorasyonu

Sulu Han Restorasyonu

Sulu Han Restorasyonu

Sulu Han Restorasyonu

Sulu Han Restorasyonu

Sulu Han Restorasyonu

Sulu Han Bilgileri: 17. yüzyılın ortalarında Nasuh Paşa tarafından yaptırılan Sulu Han, Osmanlı Dönemi yapısıdır. Dikdörtgene yakın formda kesme taştan ve düz tuğladan inşa edilmiştir.

Yakın tarihte tekrardan restore edilen Sulu Han Koruma Kurulu kararıyla 1976 yılında 1. Derece Anıt Eser olarak tescillenmiştir.

Kaynak: www.envanter.gov.tr

Taylan Köken

İsimsiz Han / ANKARA / GALATİA / Beypazarı –Merkez

Hanın Yeri: İsimsiz Han, Ankara İli, Beypazarı İlçesi merkezinde, İstiklal Mahallesi Suluhan Sokaktadır.

İsimsiz Han

İsimsiz Han

İsimsiz Han

İsimsiz Han Bilgileri: 19. yüzyılda yılında inşa edilen İsimsiz Han Geç Osmanlı Dönemi yapısıdır. Banisi Hasan Albayrak olan Han iki katlı inşa edilmiştir. Alt katında dükkanlar vardır, üst katı ev olarak kullanılmaktadır. Yığma taş ve kesme taştan inşa edilmiştir.

Yakın tarihli yenileme yapılmamış olan Han Koruma Kurulu kararıyla 1976 yılında 2. Derece Anıt Eser olarak tescillenmiştir.

Kaynak: www.envanter.gov.tr

Taylan Köken

Paşa Hamamı / ANKARA / GALATİA / Beypazarı –Merkez

Hamamın Yeri: Paşa Hamamı, Ankara İli, Beypazarı İlçesi merkezinde, İstiklal Mahallesi Yenice Sokaktadır.

Paşa Hamamı

Paşa Hamamı

Paşa Hamamı

Paşa Hamamı

Paşa Hamamı

Hamam Bilgileri: 16. yüzyılda inşa edilen hamam Osmanlı Dönemi yapısıdır. Banisi bilinmeyen hamamın kare planlı düzgün kesme taştan inşa edilmiştir. 2012 yılında restorasyonu tamamlanan hamam günümüzde müze olarak hizmet vermektedir.

Paşa Hamamı Koruma Kurulu kararıyla 1976 yılında 1. Derece Anıt Eser olarak tescillenmiştir.

Kaynak: www.envanter.gov.tr

Taylan Köken

Beyoğlu Hamamı / ANKARA / GALATİA / Beypazarı –Merkez

Hamamın Yeri: Beyoğlu Hamamı, Ankara İli, Beypazarı İlçesi merkezinde, Beytepe Mahallesi Hamam Sokaktadır.

Beyoğlu Hamamı

Beyoğlu Hamamı

Beyoğlu Hamamı

Beyoğlu Hamamı

Hamam Bilgileri: 16. yüzyılın ikinci yarısında inşa edilen hamam Osmanlı Dönemi yapısıdır. Banisi bilinmeyen hamamın dikdörtgene yakın bir planı vardır. Kadın ve Erkek bölümü kareye yakındır. Yığma taştan inşa edilen hamam günümüzde kullanılmamaktadır.

Yakın tarihli yenileme yapılmamış olan hamam harap durumda olup Koruma Kurulu kararıyla 1976 yılında 1. Derece Anıt Eser olarak tescillenmiştir.

Kaynak: www.envanter.gov.tr

Taylan Köken

Bedesten / ANKARA / GALATİA / Beypazarı –Merkez

Bedesten’in Yeri: Bedesten, Ankara İli, Beypazarı İlçesi merkezinde, Beytepe Mahallesi Bedesten Sokaktadır.

Bedesten

Bedesten

Bedesten

Bedesten

Bedesten

Bedesten

Bedesten Bilgileri: 19. yüzyılda yılında inşa edilen bedesten Geç Osmanlı Dönemi yapısıdır. Banisi bilinmeyen bedestenin iki giriş kapısı bulunmakta ve 12 dükkândan oluşmaktadır. Bedesten altı ahşap olup dıştan sıvanmış, üstü ise kesme taştan inşa edilmiştir.

Yakın tarihli yenileme yapılmış olan bedesten Koruma Kurulu kararıyla 1976 yılında 1. Derece Anıt Eser olarak tescillenmiştir.

Kaynak: www.envanter.gov.tr

Taylan Köken