Arkeo Denemeler: Dikili Sunağı

8 Kasım 2012 Perşembe

Taşaltı Mevki -Kemente / İZMİR / AİOLİS / Dikili –Gökçeağıl Köyü

Taşaltı Mevkiinin Yeri: İzmir ili Dikili ilçesine bağlı olan Gökçeağıl (Kemente) Köyünün hemen arkasında köyün sırtında yer alır. İzmir Çanakkale Yolundan Gökçeağıl-Nebiler Köyü sapağına geldikten sonra Gökçeağıl Köyünün içine gelirsiniz ve burada köyün sırtında bulunan kayalıklar Taşaltı diye anılmaktadır.

Taşaltı Mevki Uydu Görüntüsü

Taşaltı Mevki Panoramik Görüntü

Kuşaklı Tepe Panoramik Görüntü

Taşaltı Kayalıkları Nedir: Kemente, Gökçeağıl Köyünün eski ismidir. Bu adın anlamını bilmiyoruz ama kesinlikle eski çağlardan kalmış olduğu kabul ediliyor. Kemente’nin anlamı konusundaki genel kanı ise “Kement”ten gelmiş olduğudur.

Köyün hemen arkasında bulunan Taşaltı oluşumları da yerli halkın halen Kemente olarak adlandırdığı yaylanın başlangıcıdır. Taşaltından Kozak Yaylasına oradan da Madra Dağına doğru yükseltiler kademe kademe devam etmektedir. Taşaltı eşsiz manzarası ve tabiatın size verdikleri ile birlikte en azından güzel bir doğa yürüyüşü yapmaya müsait bir mevkidedir.

Taşaltı Mevki Kaya Oluşumları

Taşaltına geldiğimizde Peri Bacalarını andıran kaya oluşumları ile karşılaştık. Fakat ilk bakışta da dikkatinizi çekecektir, bu oluşumlar kesinlikle doğa aşındırması ile oluşmuş olamazlar. Hem kayanın yapısı, hem ortada kalan kayaların biçimleri bizi bu kanıya itti. Burası hakkında ilk düşüncem buranın bir Taş Ocağı olduğuydu… Gökçeağıl Köyünün evleri de taşlardan yapılma eski evlerdir. Bu evlerin durumu hemen dikkatinizi çekecektir. Köyün hemen girişinde bulunan Kuşaklı Tepe (Attea-Attaia) Yerleşimi taş ihtiyacını buradan karşılamış olabilir diye düşündüm.

Taşaltı’nın yöre halkı tarafından kutsal bir alan olarak kabul edilmesi ve bu kayalarda bulunan mazgallar, nişler ve oyukların ise bu alanın bir Kaya Sunağı olabileceğini de düşündürmüştür. Özellikle bu kaya oluşumlarının orta ve yüksek olan kesimde bulunan kaya oluşumu üzerindeki gözler, oyuklar dikkat çekmiştir. Bu kayanın yanında bulunan başka bir kaya altındaki ufak in benzeri oluşumda buranının diğer Kuzey Batı Anadolu (bkz: Dikili Kaya Sunağı) kaya sunakları ile benzerlikler gösterdiğinin delili olduğunu düşünmekteyiz.

Taşaltı Mevki Kaya Oluşumları

Kemente Yaylasından Kuşaklı Tepe

Kemente Yaylasından Kuşaklı Tepe

Kuşaklı Tepe

Kemente Yaylası

Tabii ki bu alan detaylı bir araştırma ile incelendiğinde, hangi amaçla kullanıldığı ortaya çıkacaktır. Benim düşüncem bu alanın her iki anlamda da kullanılmış olabileceğidir.

Taylan Köken

5 Kasım 2012 Pazartesi

Dikili Kaya Sunağı-II / İZMİR / AİOLİS / Dikili

Dikili Kaya Sunağı Kalıntıları: Sunak Atarneus ovasında bir yükseltinin üzerinde konumlanmış, hem yeni Dikili ile hem de Atarneus Antik Şehri arasında kalmaktadır. Bulunduğu konum itibari ile Salihler Köyünün üzerindeki Asar Kaya(Kale), Üçtaş Tepe Karina Yerleşimini ve çevredeki küçük yerleşimleri görür konumdadır.

Dikili Sunağı Panoramik Görüntü

Sunak Çevresi Panoramik Görüntü

Atarneus Ovası Panoramik Görüntü

Dikili Panoramik Görüntü

Dikili Sunağı Panoramik Görüntü

Dikili Panoramik Görüntü

Dikili Sunağı Panoramik Görüntü

Sunak etrafında az sayıda olsa da geç dönemlere ait keramik kırıntılarına rastladık. Keramik kırıntılarının sunak yakınında çoğalması bu parçaların sunak amaçlı kullanıldığını düşündürmektedir. Sunağın büyük kaya bloğunun içi oyulmuş olması dikkat çekicidir. Kaya parçasında iki yerinde birden daire formunda oyuk vardır. Tıraşlanmış, üzerinde nişler açılmış iki uzun ana kayanın üzerine içine iki kat daire açılmış devasa kaya bir kapak gibi üzerine oturtulmuş imajını vermektedir. Bu sunak ilginç bir görünüm vermektedir. Sunağa uzaklığı 150mt kadar olan kayalık tepe üzerinde, içi taşlarla doldurulmuş iki sarnıç kalıntısı dikkat çekicidir.

Dikili Kaya Sunağı

Ayrıca sunağın çevresinde kaya oluşumlarının bazı yerlerinin tıraşlanmış olması ve buradaki kayaların yapısında da gördüğümüz kadarıyla bu tepe üzerindeki kayalar mimari eleman temini için taş ocağı olarak kullanılmış olabilir.

Sunak Detayları

Yazıt

Sunak Detayları

Keramik Kırıntısı

Keramik Kırıntıları

Bu sunağın Dikili tarafında yaz kış kurumayan bir gölcük bulunmaktadır. Bu gölcük Atarneus maddesinde andığımız Atarneus’un adı bölümünde incelediğimiz Ata-Arna yani “Pınar Gölcüğü”nde geçen küçük gölcük olabilir. Atarneus Yerleşiminin bu gölcüğe uzaklığı kuş uçuşu 1,5km’dir ve Astyra (ki burada göl yoktur) veya Kane Dağındaki Karagöl olmasından daha yakın bir ihtimaldir.

Kaynakça: Bilge Umar- Aiolis- İnkılâp Kitabevi -2002 / Bilge Umar –Türkiye’deki Tarihsel Adlar -İnkılâp Kitabevi -1993 / Prof.Dr.Engin Beksaç –Tarih Işığında Burhaniye.

Taylan Köken