Gömeç etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
Gömeç etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

19 Mart 2020 Perşembe

Kerem Köy Tekil Buluntuları / BALIKESİR / AİOLİS / Gömeç – Kerem Köy

Buluntu Yeri: Balıkesir İli, Gömeç İlçesinin Kerem Mahallesi (Köyü) içindedir.

Kerem Köy ve Buluntu Bilgileri: Koryphantis antik yerleşimi Kerem Köy yakınına lokalize edilmektedir. Prof. Dr. Engin Beksaç hocamız tarafından1996-1998 yılları arasında bölgemizde yapılan yüzey araştırmaları esnasında tespit edilen Koryphantis günümüzde Kerem Köyün Gömeç tarafındaki zeytinlikler arasında kalan bir dere yatağının yanındadır. Bu alandan günümüze keramik kırıntılarından başka bir şey ulaşamamıştır.
Çeşme
Çeşme

Strabon’un Geographika kitabından bir bölüm Ayvalık çevresindeki yerleşimleri bize şu cümlelerle aktarıyor: Astyra'nın(Güre) hemen yakınında Atinalılar tarafından kolonize edilmiş, hem bir limanı hem de bir deniz üssü bulunan Adramyttion kenti (Burhaniye-Ören) vardır. Pyrrha Burnu'nun(Karaağaç-Bozburun) ve körfezin dışında terkedilmiş Kisthene kenti(Kız Çiftliği Höyük-Gömeç) bulunur. Bunun yukarısında, daha içerlerde bakır madeni, Perperene,(Bergama-Kozak-Aşağıbey Köyü) Trarion(Bergama-Kozak-Yukarıbey Köyü) ve bu ikisi gibi diğer yerleşimler de vardır. Kıyının bundan sonraki uzantısında Mitylene'lilerin(Midilli) köylerine, yani Koryphantis ve Herakleia'ya gelinir; bundan sonra Attea ve sonra Atarneus(Dikili-Ağıltepe) ve Pitane(Çandarlı) ve Kaikos Irmağı'nın(Bakırçay) döküldüğü yer gelir ve burada Elaitikos Körfezi'ne(Çandarlı Körfezi) ulaşmış oluruz. Irmağın diğer tarafında, Elaia(Bergama-Kazıkbağları) ve Kanai'ya(Dikili-Bademli Köyü-Killik Koyu) kadar körfezin geri kalan kısmı uzanır.
  
Çeşme
Çeşme
Çeşme
Kisthene/Pasanda/Trikopis veya Kızçiftliği Höyük Gömeç’in altında Kuzulu Çayı’nın denize kavuştuğu yerin yanında yer almaktadır. 2007 yılında çıkan bir yangınla iyice tahrip olan çiftlik binası Trikopis’e ait yazlıktır. Trikopis’in kışlık eviyse eskiden Ayvalık Kız Meslek Lisesi olarak kullanılan ve şu an atıl durumda olan binadır. Kalkolitik Çağdan Osmanlı Dönemine kadar ikamet gören höyük antik kaynaklar göre önce Pasada/Pasanda daha sonra Kisthene ve son olarak da Kızçiftliği olarak anılmıştır. Höyük üzerinde bulunan Troya VI-VII dönemine ait keramikler Ege Kıyılarında kazılan höyüklerle benzer malzemeler vermektedir. Kuzey Ege arkeolojisi için önemli olan bu höyük tescillenmeden önce iki kooperatifin villalarıyla çevrilmiş, açılan yollar ve tarlalarla tahrip edilmiştir. Son bakiyelerse ancak 1998 yılında 1. derece Arkeolojik Sit Alanı olarak tescil edilmiştir.
  
Sütun Parçası
Sütun Parçası
Herakleia ve Koryphantis Midilli Adası’ndan bölgeye geçerek kolonize edilmiş olan iki küçük köydür. Engin Hocamız Herakleia’nın son kırıntılarını 1998 senesinde Çakalya Burnu’nda tespit edecektir. Bu alanı keşfettiğinde Herakleia çoktan yazlık sitelerin altında kalmıştı. Site aralarında ve yer yer boşluk alanlarda yüzeyde gözlenen keramik kırıntıları burayla ilgili değerli bilgiler vermekteydi. Ege Adaları’na özgü Bronz Çağı fincan parçası, Aiol keramikleri ve Roma Dönemi kırıntılar Strabon’un düşüncesini haklı çıkaran bulgulardır. Koryphantis ise günümüzde Keremköy’ün içlerinde zeytinlikler arasında kalmış olan hemen hemen bulunması çok zor bir yerleşimdir. Yine burada toplanan bol miktardaki Roma Dönemi keramiği bu alanın da çok uzun yıllar iskân gördüğünün delilidir.

Kerem köy içinde çeşme yapımında ve bazı evlerin temellerinde rastlamış olduğumuz granit düz malzemeler ve yine köy içinde kalan granit sütun tamburu bölgede bolca görülen Madra granitinden imal edilmiş malzemelerdir. Bu malzemenin birçok benzerine Gömeç ve Ayvalık’taki yerleşimlerde ve sitlerde rastlamaktayız.

Kaynak: Taylan Köken – Ayvalık ve Çevresi Antik Yerleşimleri - Ayvalık Belediyesi, Ayda Bir Ayvalık Dergisi – Sayı:42 2018  

Taylan Köken

18 Mart 2020 Çarşamba

Agios Georgios Gümüşlü Şapeli / BALIKESİR / AİOLİS / Ayvalık – Gümüşlü Sahili


Şapelin Yeri: Balıkesir İli, Ayvalık İlçesinin Gömeç sınırında bulunan Gümüşlü sahilindedir. Psarros’un Ayvalık kitabında Gümüşlü şapelinin yeri olarak Çiçek adasının batı ucu gösterilmektedir. Adada bir şapel olsa dahi Gümüşlü sahilinde bulunan yapılar bütününde bir şapelin bulunduğunu düşünüyoruz.
Sağda şapel ve bugün olmayan bir bina
Önde şapel ve arkada Gümüşlü Pirina Fabrikası 

Şapel Bilgileri:  Eski Gümüşlü pirina fabrikasında doğan ve ailesiyle birlikte uzun yıllar bu fabrikada yaşayan, Ayvalıklı büyüğümüz Yakup İçten’in anlatımına göre Çiçek adasının karşısında bulunan binalar topluluğunun yola yakın ucunda bir şapel bulunmaktadır. Bu şapelin Gümüşlü Agios Georgios şapeli olduğunu sanıyoruz. Kapsamlı Ayvalık kitabıyla önemli bir kaynak olan Dimitrios E. Psarros kitabındaki bilgileri Karaiskaki’den aktarmaktadır: Çiçek adasının sahibinin Orfanou ailesi olduğunu belirtiyor. Belediye Başkanlığı binasının yanında bulunan Orfanos’nun Kafesi de bu aileye ait olmalı.
Şapel
Şapel
Şapel
Şapel
Şapel Apsis?

Gümüşlü sahilindeki rüzgârı bitmeyen bu alan Kite Surf alanı olarak uluslararası üne sahip bir noktadır. Bu bölgedeki binalar bir zamanlar farklı fonksiyonlara sahipti. Bu alanda karakol, gümrük binası ve fabrika(lar) bulunuyordu. Yola yakın alanda tuğladan inşa edilmiş ve daha sonra fabrika olarak kullanıldığını düşündüğümüz binaya eklendiğini ve bir parçası olarak kullanıldığını düşünüyoruz. Şapel olarak düşündüğümüz binanın yönü doğu-batı ekseninde olması sebebiyle ve betonarme eklemelerle değişim geçirmesine rağmen diğer büyük binadan farklı bir yapıyı koruması düşüncelerimizi desteklemektedir.
Şapelin Bozulmuş İçi
Şapelin Bozulmuş İçi
Şapel ve Yapılar Bütünü
Gümrük?
Fabrika

Şapel inşaatının temelinde yöresel Kireç ve Sarımsak taşı, üst kısımlarda ise tuğla kullanılmıştır. Şapel ilk yapımına göre genişletilmiş olabilir. Tuğla kullanımına göre şapelin son hali 1890 sonrası yapılmış olabilir. 1940’lı yıllardan kalma fotoğraflara göre çatıda alaturka kiremit kullanıldığı görülmektedir. Şapelin son döneminde ilave yapılırken apsis bölümü tıraşlanmış olabilir.
Karakol Binası
Fabrikalar Bütünü
Fabrikalar Bütünü
Fabrikalar Bütünü
Fabrikalar Bütünü
Düzenlenmiş Sahil
İskele
İskele

Kaynak: Dimitrios E. Psarros / Ayvalık / Atina Ulusal Bankası Yayını -2017 İki eski fotoğraf Yakup İçten arşividir.

Taylan Köken

27 Aralık 2012 Perşembe

Gömeç İskelesi Kalıntıları / BALIKESİR / MYSİA / Gömeç –Gömeç İskelesi

Gömeç İskelesinin Yeri: Balıkesir ili, Gömeç ilçesi merkezinden Yaya Mezarlığındaki sapaktan sahile inildiğinde küçük bir balıkçı barınağı da bulunan Gömeç İskelesine varılır.
Gömeç İskelesi Uydu Görüntüsü
Bademli Burnu Panoramik Görüntü
Bademli Burnu Panoramik Görüntü
Bademli Burnu Panoramik Görüntü
İskele Panoramik Görüntü
İskele Panoramik Görüntü
İskele Panoramik Görüntü
Kalıntılar Hakkında Bilgiler: Gömeç İskelesinde toplanmış olan arkeolojik malzemeler Roma ve Bizans döneminden kalmadır. Gömeç İskelesinde şimdilerde balık lokantası olarak kullanılan asırlık gümrük binası bulunmaktadır. Kızçiftliği Höyüğün eteğinde bulunan iskele ile Bademli Burun (Karatepe) arasında bir zamanlar bağlantı olduğundan Karatepe maddemizde söz etmiştik. Buranın eski devirlerde dalyan olarak da kullanıldığını biliyoruz.
Gömeç İskelesi Çevresi
Kızçiftliği Höyük
Kızçiftliği Höyük
Bademli Burun
Gömeç İskelesi Kalıntıları
Gömeç İskelesi Kalıntıları
Gömeç İskelesi Kalıntıları
Gömeç İskelesi Kalıntıları
Gömeç İskelesi Kalıntıları
Gömeç İskelesi Kalıntıları
Gömeç İskelesi Kalıntıları
Gömeç İskelesi Kalıntıları
Gömeç İskelesi Kalıntıları
Gömeç İskelesi Kalıntıları
Gömeç İskelesi Kalıntıları
Gömeç İskelesi Kalıntıları
Gömeç İskelesi Kalıntıları
Gömeç İskelesi Kalıntıları
İlk çağlarda Kisthene yerleşiminin korsanlık faaliyetleri yüzünden daha geriye çekilerek Roma ve Bizans Döneminde varlığını sürdürdüğü düşünülmektedir. Bu yüzden iskeledeki malzemelerin Gömeç, Yaya Mahallesi (Eski Yayaköyü) ve Hacı Osman Köyündeki yerleşim bakiyelerinden toplandığı düşünülmektedir.        
Bu parçaların hangi yerleşime aittir sorusu ise biraz karışıktır. Diğer maddelerde anmış olduğumuz bilgileri bu maddeye de koymayı uygun gördük.
Antik kaynaklarda Strabon, Sokrates ve Plinius Gömeç’in bulunduğu yerde Kisthene (Kistene) adında antik bir şehirden bahsederler. Kesinleşmese de Kızçiftliği Höyüğün Kisthene Antik Şehri olduğu kabul görmektedir.
Gümrük Binası
Gümrük Binası
Yörede Pasada/Pasanda/Passanda/Paassanda/Pa(s)sa-wanda olarak isimlendirilen başka bir antik yerleşimin adı daha geçmektedir. Byzantion’lu Stephanos’un Pasanda adı ile andığı yerleşimin yeri için Edremit Körfezinin kıyısında, Ayvalık yakınında bir arazi olarak bahseder ve burayı Kisthene olarak anar.
Değerli hocamız Sayın Prof. Dr. Engin Beksaç’ın da aktardığı gibi şunu diyebiliriz ki: İlk adı Passawanda olan yerleşim daha sonraki dönemlerde Kisthene adıyla anılmış, günümüzde ise Kızçiftliği Höyük olarak anılmaktadır.

Kaynakça: Prof.Dr. Engin Beksaç -16. Cilt.2 Araştırma Sonuçları -1998 / Prof.Dr. Engin Beksaç / Tarihin Işığında Burhaniye / www.gomec.info / Bilge Umar –Türkiye’deki Tarihsel Adlar – İnkılâp Kitabevi -1993

Taylan Köken