Arkeo Denemeler: Atarneus

5 Kasım 2012 Pazartesi

Dikili Kaya Sunağı-II / İZMİR / AİOLİS / Dikili

Dikili Kaya Sunağı Kalıntıları: Sunak Atarneus ovasında bir yükseltinin üzerinde konumlanmış, hem yeni Dikili ile hem de Atarneus Antik Şehri arasında kalmaktadır. Bulunduğu konum itibari ile Salihler Köyünün üzerindeki Asar Kaya(Kale), Üçtaş Tepe Karina Yerleşimini ve çevredeki küçük yerleşimleri görür konumdadır.

Dikili Sunağı Panoramik Görüntü

Sunak Çevresi Panoramik Görüntü

Atarneus Ovası Panoramik Görüntü

Dikili Panoramik Görüntü

Dikili Sunağı Panoramik Görüntü

Dikili Panoramik Görüntü

Dikili Sunağı Panoramik Görüntü

Sunak etrafında az sayıda olsa da geç dönemlere ait keramik kırıntılarına rastladık. Keramik kırıntılarının sunak yakınında çoğalması bu parçaların sunak amaçlı kullanıldığını düşündürmektedir. Sunağın büyük kaya bloğunun içi oyulmuş olması dikkat çekicidir. Kaya parçasında iki yerinde birden daire formunda oyuk vardır. Tıraşlanmış, üzerinde nişler açılmış iki uzun ana kayanın üzerine içine iki kat daire açılmış devasa kaya bir kapak gibi üzerine oturtulmuş imajını vermektedir. Bu sunak ilginç bir görünüm vermektedir. Sunağa uzaklığı 150mt kadar olan kayalık tepe üzerinde, içi taşlarla doldurulmuş iki sarnıç kalıntısı dikkat çekicidir.

Dikili Kaya Sunağı

Ayrıca sunağın çevresinde kaya oluşumlarının bazı yerlerinin tıraşlanmış olması ve buradaki kayaların yapısında da gördüğümüz kadarıyla bu tepe üzerindeki kayalar mimari eleman temini için taş ocağı olarak kullanılmış olabilir.

Sunak Detayları

Yazıt

Sunak Detayları

Keramik Kırıntısı

Keramik Kırıntıları

Bu sunağın Dikili tarafında yaz kış kurumayan bir gölcük bulunmaktadır. Bu gölcük Atarneus maddesinde andığımız Atarneus’un adı bölümünde incelediğimiz Ata-Arna yani “Pınar Gölcüğü”nde geçen küçük gölcük olabilir. Atarneus Yerleşiminin bu gölcüğe uzaklığı kuş uçuşu 1,5km’dir ve Astyra (ki burada göl yoktur) veya Kane Dağındaki Karagöl olmasından daha yakın bir ihtimaldir.

Kaynakça: Bilge Umar- Aiolis- İnkılâp Kitabevi -2002 / Bilge Umar –Türkiye’deki Tarihsel Adlar -İnkılâp Kitabevi -1993 / Prof.Dr.Engin Beksaç –Tarih Işığında Burhaniye.

Taylan Köken

10 Ekim 2012 Çarşamba

Kuşaklı Tepe (Attea-Attaia) Yerleşimi-II / İZMİR / AİOLİS –Dikili –Gökçeağıl Köyü

Attae Notları: Strabon’da adı geçen kent hakkında herhangi bir tarihi kayıt bulunmamaktadır. Madra Çayı deltasında birbirini görür konumda sıra ile dizilmiş olan yerleşimlerden, kalelerden birisidir. Kuşaklı Tepe’nin en üst noktasında Gökçeağıl’lıların da belirtmiş olduğu bir kalenin varlığı zorda olsa görülmektedir. Bu kale tepenin en üst noktasındadır. Buraya çıktığınızda kuzey yönüne doğru bakarsanız Pandırtepe Yerleşimini ve onun önünde Höyücektepe Höyüğünü, daha beride Salihler Köyünün üzerindeki Asar Tepe veya Asar Kale’yi net bir şekilde göreceksiniz. Yüzünüzü kuzeydoğu yönüne çevirdiğinizde Gökçeağıl Köyü ve onun hemen üzerinde Kemente Yaylasını göreceksiniz. Kemente Gökçeağıl Köyünün eski adıdır ve anlamını bilemediğimiz antik dönemlerden kalma bir isimdir. Köyün hemen sırtında bulunan yöre halkının Taşaltı diye andığı ilginç kaya oluşumları Kemente yaylasının hemen başındadır ve başka bir madde ile inceleyeceğiz. Yüzümüzü güneydoğu yönüne çevirdiğimizde Nebiler Köyünü ve ılıcasını (antik Astyra) ve onun hemen sırtında bulunan Üçtaş Tepe (Karene-Karine) Yerleşimini göreceksiniz. Güney yönünde Atarneus, Dikili ve onun arkasında Kara Dağ (antik Kane) tüm heybetiyle sizi selamlayacaktır.

Kuşaklı Tepe Panoramik Görüntü

Çöplük Panoramik Görüntü

Son olarak Sayın Hocam Engin Beksaç’ın belirtmiş olduğu, kuzey ege yerleşimlerinde sık sık görmüş olduğumuz ikili yerleşim düzenini burada da görmekteyiz. Tehlikeden uzak dönemlerde ovalarda kurulan yerleşimler Balkan göçleri ile ele geçirilmiş, onların hemen arkasında dağların düzlük yerlerinde ve adeta birbirini kontrol eder konumda yerleşimler, kaleler kurmuşlardır. Böylece hem birbirini kollamaktalar, hem kendilerini daha zor ulaşılır hale getirmişler, hem de ovayı izlemektedirler. Attae’nın öncülü yerleşim ise deniz tarafına doğru yani batı yönüne baktığınızda kolayca görülen Makaron Çiftlik Höyük’tür. Antik kaynaklarda Malene olarak anılmaktadır. Bu yerleşimi de ayrı bir madde olarak inceleyeceğiz.

Uydudan Kuşaklı Tepe Haritası

Keramik Buluntuları

Attae Kalıntıları: Görünürde herhangi bir kalıntı bulunmamaktadır. Yerleşime çok yakın olan Gökçeağıl Köyü evlerine buradan bol miktarda mimari parça taşınmış olmalı. Bol bol keramik parçalarının geniş bir alana dağılmış olduğu görülmektedir. Roma Dönemi keramiği bol miktardadır. Ayrıca bir yerde gri Aiol keramiğinin olduğunu gördük. Su getirmek için kalın künk borularının varlığını gördük. Detaylı araştırmalar ile yerleşimin hangi dönemlerde kullanıldığı tespit edilecektir.

Keramik Buluntuları

Künk Parçaları

Künk Parçası

Mimari Parça

Kent akropole doğru teraslar halinde inşa edilmiştir. Terasların düzlükleri ve tahkimatların taşları yüzeyde açıkça görülmektedir. Akropol olarak belirtmiş olduğumuz noktada yöre halkının Kale olarak andığı bir düzlük bulunmaktadır. Orijinal kayanın hemen yanında açılmış olan bir sarnıç görülmektedir.

Bu yerleşimin kaçak kazılar ile fazla tahrip edilmediğini gözlemledik. Tahribat yine bir çok yerde gördüğümüz gibi yerel yetkililer tarafından açılmış olan büyük bir çöp toplama kuyusu ile yapıldığını gözlemledik. Bu alanda dahi keramik kırıntıları açıkça görülmekteydi. Bu da çöplüğün olduğu yerde yerleşimin devam ettiğini bize gösteriyor.

Kaynakça: Bilge Umar –Türkiye’deki Tarihsel Adlar –İnkılâp -1993.

Taylan Köken