Samud / Samut...

Samud / Samut: Günümüzde Ankara İli Akyurt İlçesi’ne bağlı Bozca (Köyü) Mahallesinin eski adıdır. Sayın Bilge Umar’a göre bu isim Luwi dilinde Swa-Mut’dan gelmedir. Anlamı “Kutlu/Güzel/Vadi”dir.

Türkçe-Osmanlı Sözlüğünde ise Samut “Suskun, Susmuş, Surat asarak susan” anlamındadır.  

Kaynakça: Bilge Umar- Türkiye’deki Tarihsel Adlar- İnkılâp Kitabevi- 1993.

Taylan Köken

Akyurt İlçesi / ANKARA / GALATİA / Akyurt

Akyurt İlçesinin Yeri: Ankara meydanına 32km uzaklıkta olan Akyurt, Esenboğa Havaalanı yakın konumdadır.

Akyurt İlçesi Meydanı

Akyurt Tarihi: Çevresinde bulunan Balıkhisar, Büğdüz, Kalaba mahallerinin tarihleri MÖ.3000’li yıllara kadar uzanmaktadır. MÖ.21 yılında Galatia bir Roma Eyaleti olmuştur. Bu eyaletin yollarından olan ve Krallar Yolu olarak anılan antik yollardan biri Akyurt’dan geçmekteydi. Bu Akyurt’un önemini devam ettirmiştir. Daha sonra Bizans, Anadolu Selçuklular, Danişmend Beyliği döneminde varlığını sürdürmüştür.

Moğol istilasından dolayı Asya’dan bölgeye gelen Türk Boyları bu bölgeyi de yurt edinmiştir. Akyurt’un eski adı Ravlı’dır. Alka Ravlı olarak da anılan bu boy Oğuz Türklerinden gelmektedir. Alka “Bölük”, Ravlı ise “Avlu, Evli, İvli” yani “Yurt” demektir. Bu yüzden 1961 yılında alınan kararla Ak-yurt olarak kabul edilmiş ve günümüze kadar gelmiştir.   

Akyurt Merkez Cami

Akyurt Merkez Cami

Akyurt Merkez Cami

Akyurt Merkez Cami

Akyurt Merkez Cami

Akyurt Merkez Cami

Akyurt Kalıntıları ve Eski Eserler: Akyurt Merkez Cami Koruma Kurulu tarafından 1989 yılı tarihinde 1.Derece Anıt Eser olarak tescillenmiştir.

Yine Karayatak Köyü meydanındaki çeşme “Toygarzadeler” tarafından yapılmış geç dönem yapısıdır.

Akyurt’un diğer kalıntıları ayrı maddeler halinde yayınlayacağız.

Karayatak Köyü Çeşmesi

Karayatak Köyü Çeşmesi

Kaynakça: www.panoramio.com / www.envanter.gov.tr

Taylan Köken

Atinni Mağarası / ANKARA / GALATİA / Akyurt –Kozayağı Köyü

Atinni(Atini) Mağarası Yeri: Kalıntılar Ankara İli Akyurt İlçesi Kozayağı Köyüne kuşuçumu 2,5km uzaklıkta küçük bir vadinin içindedir. Mağara yüzeyinden 70mt yüksekliğindeki iki tepenin arasında bulunan mağaranın geç dönemlerde kaçakçılar ve Ermeni komitacılar tarafından kullanıldığı rivayet edilmektedir.

Atini Mağarası Uydu Görüntüsü

Atini Mağarası Girişi

Kaynakça: www.panoramio.com (Resim ve bilgiler için Sayın Mehmet Bayraktar’a teşekkür ederim)

Taylan Köken

Kızıleşik Tümülüsü / ANKARA / GALATİA / Akyurt –Elecik Mahallesi

Tümülüsün Yeri: Tümülüs Ankara İli Akyurt İlçesi Elecik (Köyü) Mahallesine 3,5km uzaklıktaki bir dere yatağının yanındadır.

Kızıleşik Tümülüsü

Kızıleşik Tümülüsü

Kızıleşik Tümülüsü Krokisi

Tümülüs Kazıları: Tümülüs dönem olarak Erken Roma Dönemine (MS.100-MS.200) tarihlenmektedir. Tümülüs kaçak kazı ile kazılmıştır. Doğal bir tepe üzerine kazılmış çukurun içine örme tekniğiyle yapılan mezar odasının üzeri taşıma toprak yığılarak Tümülüs oluşturulmuştur. Mezar odasında üç kişinin kemikleriyle beraber altın diadem, altın yüzük, altın kolye parçaları, koku şişesi ve bronz halkalar gibi mezar hediyeleri bulunmuştur. Tümülüs yöre halkı tarafından Höyüktepesi olarak adlandırılmaktadır.

Kızıleşik Buluntuları

Kızıleşik Buluntuları

Kızıleşik Buluntuları

Kızıleşik Buluntuları

Kızıleşik Buluntuları

Kızıleşik Buluntuları

Kızıleşik Buluntuları

Kızıleşik Buluntuları

Tümülüsün örtü toprağında MÖ.3000‘li yıllara uzanan keramik kırıntıları tespit edilmiştir. Bu keramiklerin bölgede bulunan başka bir yerleşim yerinden buraya geldiği düşünülmektedir.

Kurtarma kazısı Anadolu Medeniyetleri Müzesi Başkanlığınca 21 Eylül 1987 tarihinde 3 gün süren çalışmalar ile tamamlanmıştır. Kazıları ve 1988 yılı raporunu Sayın Doğan Mermerci hazırlamıştır.  

Tümülüs 1988 yılında 1.Derece Arkeolojik SİT Alanı olarak tescillenmiştir.    

Kaynakça: www.envanter.gov.tr / www.akyurt.bel.tr

Taylan Köken

Karacalar Köyü Kalıntıları / ANKARA / GALATİA / Akyurt -Karacalar Mahallesi

Karacalar Kalıntıların Yeri: Kalıntılar Ankara İli Akyurt İlçesi Karacalar Mahallesi (Köyü) yakınındadır.

Karacalar Köyü

Karacalar Köyü Kalıntıları: Karacalar Köyünün yaslandığı tepenin yakınında Hamam Mevkiinde bulunan kaynak antik dönemlerden beri varlığını sürdürmektedir. Karacalar Köyünde niteliğini tam belirleyemediğimiz kalıntılar da vardır.

Kaynakça: www.ankararehberi.com / www.facebook.com

Taylan Köken

Kalaba Tümülüsü / ANKARA / GALATİA / Akyurt- Kalaba Mahallesi

Kalaba Tümülüsünün Yeri: Tümülüs Akyurt İlçesinin 2km kuzeyinde yer alan Kalaba (Galaba) Mahallesindedir.

Kalaba Tümülüsü

Kalaba Tümülüsü

Kalaba Tümülüsü

Kalaba Adı ve Tümülüsün Kazıları: Kalaba adı; “Kalabalık, Çokluk, Kızıl ve kaba tüylü koyun, Sayıca çok” anlamlarındandır.

Kalaba Tümülüsü yöre halkı tarafından Kalaba Höyük olarak adlandırılmaktadır. Tümülüs 50mt çapında 7mt yüksekliğindedir. Tümülüs üzerinde kaçak kazı izleri bulunmaktadır. Tümülüs 2005 yılında Koruma Kurulu kararıyla 1. Derece Arkeolojik SİT Alanı olarak tescillenmiştir.

Ana Mezar Odasının Girişi

Kalaba Kazısı

Buluntu Sikke

Buluntu Cam Matara

Akyurt Belediyesinin sağladığı olanaklarla Tümülüs 2012 yılının kasım ayında Anadolu Medeniyetleri Müzesi Müdürü Melih Arslan başkanlığında, arkeologlar Mustafa Metin ve M. Okan Cinemre tarafından kazılmıştır.

Kazı sonucunda iki adet Roma Döneminden kalma Ostotek ele geçmiştir. Ostotekler ölülerin yakıldıktan sonra küllerinin kullanıldığı küçük bir lahit biçiminde kutudur. Bulunan eserler şöyledir: Bir cam matara, bir altın, bir gümüş sikke, cam, bronz, seramik ve iskelet parçaları ele geçmiştir.  

Kaynakça: www.envanter.gov.tr / www.akyurt.bel.tr / www.ne-demek.net

Taylan Köken

Güzelhisar Köyü Kalıntıları / ANKARA / GALATİA / Akyurt -Güzelhisar Mahallesi

Güzelhisar Köy Kalıntıların Yeri: Kalıntılar Ankara İli Akyurt İlçesi Güzelhisar Mahallesi (Köyü) meydanındaki çeşmede ve çevresindedir.

Defineci Çukuru

Güzelhisar Köyü Kalıntıları: Kızılhisar olarak da anılan köyün meydanındaki çeşmede devşirme olarak kullanılmış olan mimari parçalar görülmektedir.

Ayrıca Milliyet gazetesinin bir haberine göre 2012 yılında Bağlar Mevkiinde bulunan kalıntılarda definecilerin yapmış olduğu tahribat anlatılmaktadır. Kalıntıların niteliği hakkında herhangi bir bilgi verilmemiştir.

Akyurt –Büğüz –Balıkhisar ve Güzelhisar “Kral Yolu” olarak adlandırılan antik yol üzerindeki tarihi yerleşimlerdir.

Kaynakça: www.ankararehberi.com / www.gundem.milliyet.com.tr

Taylan Köken

Elecik Köyü Kalıntıları / ANKARA / GALATİA / Akyurt –Elicek Mahallesi

Elecik Kalıntıların Yeri: Kalıntılar Ankara İli Akyurt İlçesi Elecik (Köyü) Mahallesine 300mt yakınlıktaki SİT alanında ve buradan köyün meydanına getirilen antik mimari elemanlardan oluşmaktadır.

Harmanyeri Mevki

Elecik Köyü Adı ve Kalıntıları: Elecik adı; “Bağevi, kulübe, Çocukların yaptığı oyuncak ev, Tulumba kolu” anlamına gelmektedir.

Elecik Köyü kalıntıları köyün yakınındaki Harmanyeri Mevki kalıntıları ve buradan köye götürülen mimari parçaların yanı sıra ayrı bir madde ile anacağımız Kızıleşik Tümülüsü bulunmaktadır.

Elecik Köyü Kalıntıları

Elecik Köyü Kalıntıları

Elecik Köyü Kalıntıları

Elecik Köyü Kalıntıları

Elecik Köyü Kalıntıları

Elecik Köyü Kalıntıları

Elecik Köyünün 300mt güney batısında bulunan Harmanyeri Mevkiinde yoğun şekilde keramik kırıntıları bulunmaktadır. Yine bu alandan köyün okulunun bahçesinde ve meydanında bulunan mimari parçalar bu alandan köye taşınmıştır. Bu malzemeler Roma ve Bizans Dönemine tarihlenmektedir. Harmanyeri Mevki Koruma Kurulunun 2010 yılındaki kararıyla 3.Derece Arkeolojik SİT Alanı olarak tescil edilmiştir.

Kaynakça: www.envanter.gov.tr / www.ne-demek.net

Taylan Köken

Çam Köy Kalıntıları / ANKARA / GALATİA / Akyurt -Çam Mahallesi

Çam Köy Kalıntıların Yeri: Kalıntılar Ankara İli Akyurt İlçesi Çam Mahallesi (Köyü) yakınında bulunan Alameşe Tepesi Mevkii, Maden Sahası civarındadır.

Çamköy Uydu Görüntüsü

Çamköy Kroki

Çam Köyü Kalıntıları: Tümülüsde 2007 yılında Anadolu Medeniyetleri Müzesi yetkilileri tarafından Kaçak Kazı ile tahrip edilmesi dolayısıyla kurtarma kazısı yapılmıştır.

Maden Sahası içinde Alameşe Tepesi ile Boztepe arasında bulunan alan ise yerleşim yeridir. Kaçak kazılar ile tahrip edilen bu alanda bazı mimari parçalar bu kazılarla ortaya çıkmıştır. Yüzeyde bulunan bol miktarda çanak çömlek parçası yerleşimin Helenistik, Roma ve Bizans Döneminde iskan gördüğünü göstermektedir. Yerleşim Koruma Kurulu Kararıyla 3. Derece Arkeolojik SİT Alanı olarak tescillenmiştir.   

Çamköy Kalıntıları

Çamköy Keramik Bakiyeleri

Kaynakça: www.envanter.gov.tr / www.kulturvarliklari.gov.tr

Taylan Köken

Büğdüz Köyü Kalıntıları / ANKARA / GALATİA / Akyurt -Büğdüz Mahallesi

Büğdüz Köy Kalıntıların Yeri: Kalıntılar Ankara İli Akyurt İlçesi Büğdüz Mahallesi (Köyü) meydanındadır.

Büğdüz Köyü Çeşmesi

Büğdüz Köyü Kalıntıları: Köyün meydanındaki çeşmede devşirme olarak kullanılmış olan Roma Döneminden kalma beyaz mermer üzerine işlenmiş yazıt dikkat çekici. Yazıt bir hayli tahrip edilmiş durumdadır. Akyurt İlçesi ile Balıkhisar Köyü arasında kalan Büğdüz antik dönemden mimari parçaları barındırmaktadır.

Büğdüz adı ise Oğuzların Üçok kolunun Bayındır aşiretine mensup boyların isimlerinden biridir. Ayrıca sözlüklere baktığımızda; “Ağacın budak yeri, Çam ağacının çıralı özü, Kambur, Eğri büğrü, Yamru yumru” anlamlarındadır.

Kaynakça: www.ne-demek.net / www.ankararehberi.com

Taylan Köken

Balıkhisar Kalıntıları / ANKARA / GALATİA / Akyurt -Balıkhisar Mahallesi

Balıkhisar Kalıntıların Yeri: Kalıntılar Ankara İli Akyurt İlçesi Balıkhisar Mahallesi (Köyüne) dağılmış durumdadır. Balıkhisar Mahallesi Akyurt ilçe merkezine 9km uzaklıktadır.

Balıkhisar Uydu Görüntüsü

Balıkhisar Köyü Adı ve Kalıntıları: Balıkhisar’ın eski adı Balasar’dır. Bu adın köyün bulunduğu yerde bal yetiştiren bir çiftçinin bal kovanlarını ağaca asmasından dolayı Balasar olarak anılmıştır. Biz başka bir bakış açısıyla Bal-Asar olarak kelimeyi böldüğümüzde, köyün hemen yakınındaki tarihi yerleşimlere “Asar” denmesinden dolayı bu adı aldığını düşünmekteyiz. Tabi ki bu sadece bir varsayım.

Balıkhisar Antik Anadolu yollarından birinin üzerinde olduğundan Selçuklu Döneminde varlığını sürdürüp Osmanlı Döneminde merkez olarak büyümüştür. Çubuk ilçesi merkez olunca eski önemini kaybetmiştir.

Esenboğa Düz Yerleşimi

Esenboğa Düz Yerleşimi

Esenboğa Düz Yerleşimi

Esenboğa Düz Yerleşimi: Anakara-Çubuk karayolunun kenarında ve Esenboğa Havaalanın kenarındaki bu düz yerleşim yerinde herhangi bir mimari parça bulunmamaktadır. Yerleşim üzerinde seyrek olsa da Roma Dönemi keramiği gözlenmektedir. Havaalanı yapılırken yerleşimin tahribat gördüğü düşünülmektedir. Koruma Kurulu kararıyla 2008 yılında 3. Derece Arkeolojik SİT Alanı olarak tescillenmiştir.

Balıkhisar (Höyüktepe) Höyük: Balıkhisar’ın 1km kuzeydoğusunda bulunan höyük yaklaşık 15 mt yüksekliğinde 200x300mt büyüklüğündedir. Çanak çömlek analizlerinde höyüğün MÖ.3000’li yıllarda yerleşim gördüğü görülmüştür.

Höyük üzerinde yapılan kazıda Hitit Döneminden kalma pişmiş toprak testi, çift kulplu bir vazo, Hitit, Eski Tunç ve Frig döneminden kalma seramik parçaları ele geçmiştir.

Balıkhisar Kalıntıları: Balıkhisar merkezinde bulunan caminin bahçesinde antik malzeme kalıntıları bulunmaktadır.    

Kaynakça: www.envanter.gov.tr / www.akyurt.blogspot.com.tr / www.akyurt.bel.tr  

Taylan Köken

Ahmetadil Köyü Kalıntıları / ANKARA / GALATİA / Akyurt –Ahmetadil Köyü

Ahmetadil Kalıntıların Yeri: Kalıntılar Ankara İli Akyurt İlçesi Ahmetadil Köyüne dağılmış durumdadır.

Ahmetadil 1976 Yılı

Ahmetadil Köyü

Ahmetadil Köyü

Ahmetadil Köyü Kalıntıları: Ahmetadil Köyü antik dönemlerden beri varlığını sürdüren bir yerleşimdir. Köye dağılmış durumda bir çok mimari parça gözükmektedir.

Yine Roma Döneminden kalma mermer yılan heykel parçası günümüzde Anadolu Medeniyetler Müzesinde sergilenmektedir. Bu buluntu da Ahmetadil Köyünden buraya aktarılmıştır.

Ahmetadil Köyü

Yılan Heykeli

Kaynakça: www.ankararehberi.com /  (Resim için Ekrem Göçer’e teşekkür ederim.)

Taylan Köken