Arkeo Denemeler: Myrina

3 Ekim 2013 Perşembe

Güzelhisar Kalıntıları / İZMİR / AİOLİS / Aliağa –Güzelhisar Köyü

Güzelhisar Kalıntılarının Yeri: İzmir İli Aliağa İlçesi Güzelhisar Köyü merkezindeve yakınlarında Osmanlı Döneminden kalma kalıntılar vardır.

Güzelhisar Uydu Görüntüsü

Güzelhisar Adı ve Kalıntılar: Bölge Türkler tarafından ele geçirilince iki kazadan biri Güzelhisar’dır. Diğeri ise Menemen’dir. Osmanlı belgelerinde Aydın Güzelhisar’ı ile karıştırılmaması için Güzelhisar-ı Menemen olarak anılmıştır. Tanzimat Döneminde Bergama’ya bağlanmış, daha sonra Foça, sonra Menemen’e ve en son Aliağa ilçe olunca köy statüsünde buraya bağlanmıştır. Antik Pythikos (Güzelhisar – Koca Çay) Aigai Antik Kenti yakınından doğup Güzelhisar’ın kuzeyinden geçerek Myrina Antik Kenti kıyısında denizle buluşur.

Koca Çay Osmanlı Köprüsü

Köyün içinde birçok binanın, tarihi camilerin temellerinde kullanılan, muhtemelen Kyme veya Myrina’dan getirilmiş devşirme malzemeler görülmektedir. Köyün 2km güneydoğusunda bulunan Sivritepe üzerinde Helenistik Yol Kontrol Kulesi, özenli işçiliğinden dolayı Güzelhisar’a kuruluşunda isim babalığı yapmış olabilir.

Güzelhisar Uzun yıllar Koca Çayın denize döküldüğü deltada bulunan tuzlası sayesinde geçimini sağlamıştır. Zamanla Çamaltı Tuzlası daha ekonomik üretim yaptığından dolayı bu tuzla terk edilmiştir.

Bergama’ya giden tarihi yol üzerinde olduğunu düşündüğümüz tek gözlü tarihi köprü Osmanlı Dönemi yapısıdır. Ayrıca köyde iki tarihi cami bulunmaktadır. Bunlar Balaban Paşa Camisi ve Ali Ağa Camisidir.

Kaynakça: Prof.Dr. Ersin Doğer –Menemen Tarihi- Sergi Yayınevi -1998 / www.panoramio.com

Taylan Köken

31 Aralık 2011 Cumartesi

Myrina Antik Kenti-III (Mourina-Marinna) / İZMİR / AİOLİS / Aliağa

Myrina Kalıntıları ve Araştırma Sonuçları: Myrina’nın önemli kılan şey ise pişmiş topraktan (Terracotta) yapılmış olan küçük heykelleridir. Bu figürinler buradan birçok Anadolu Kentine dağılmıştır. Genellikle kalıplarla üretilen bu eserler, dönemin heykelleri gibi boyanmaktadır. Bu figürinler o kadar rağbet görür ki, 19.yüzyılda sahteleri yapılır ve bazıları müzelere dahi satılırlar.

İzmir Ark.Müzesi Kent Planı

İzmir Ark.Müzesi Myrina Yazısı

İzmir A.M. Eros Figürini MÖ.100

İzmir A.M. Eros Figürini MÖ.100

İstanbul Ark.M. Sergi Myrina Figürinleri (2002)

Myrina’nın yalnız Nekropolisinde kazılar yapılmıştır. Myrina’yı önemli kılan figürinler bu mezarlıklarda bol miktarda ele geçmiştir ve kazıyı yapan yabancı ülkeler tarafından yağmalanmıştır. Nekropolisde ele geçen figürinlerde Aphrodite ve Eros çoğunluktadır. Aphrodite MÖ.300’lerden sonra evliliğin koruyucusu olmuş, bu görevi Hera’dan almıştır. Hellenistik Dönemde Aphrodite hem aşk tanrıçası, hem de doğa tanrıçasıdır. Eros’da Aphrodite eşlik etmekten ziyade ayrı olarak betimlenir. Aphrodite figürinleri hem yaşam içinde hem de mezarlıkta kullanılıyordu, çünkü “Yeniden Yaratıcı” olduğuna inanılıyordu.

Bergama Ark.M. Myrina Tabelası-1

Bergama Ark.M. Myrina Tabelası-2

Bergama Ark.M. Myrina Figürin Tabelası

Bergama A.M. Dans Eden Kadın

Bergama A.M. Dans Eden Kadın

Bergama A.M. Eros Figürini

Birki ve Öteki Tepe üzerine kurulmuş olan Myrina Kentinde görünür bir yapı kalıntısı bulunmamaktadır. Buna rağmen kenti ziyaretimizde Öteki Tepeye çıktık ve burada kaçak kazılara rastladık. Bu kazılarda bazı bina temellerini gördük. Kıyı bölgesinde bulunan birçok antik kentin başına gelen Myrina’nın da başına gelmiş ve deniz yoluyla başka binalarda kullanılmak üzere işlenmiş mimari parçalar taşınmıştır.

Bergama A.M. Giysili Kadın-1

Bergama A.M. Giysili Kadın-2

Bergama A.M. Giysili Kadın-3

İlk olarak 1880-1882 yıllarında Fransız arkeologlar E. Pottier ile S.Reinach tarafından kazı yapılmıştır. Kazı sonuçlarını 1887 yılında La necropole de Myrina kitabında yayınlamışlardır.

Arkeologlar özellikle nekropolis alanında çalışmışlar ve burada 4000 ile 5000 arasında mezar olduğunu tespit etmişlerdir. Çoğu mezar kireç tabana açılmış, dikdörtgen biçiminde basit çukurlardır. Bazı mezarlar iki veya üçlü mezar grubudur. Bu grupların bazıları dairesel formdadır. Az sayıda mezar türü ise yakılarak küllerin bir çömlek içinde gömülmesi geleneği görülmektedir. Bu kazılarda az sayıda Arkaik Dönem buluntusu ile bol miktarda Hellenistik Dönem figürinleri ele geçmiştir. Bol miktardaki figürinlerin yanında mezarlarda ölüye ait günlük kullanım araçları, ufak gümüş sikkeler bulunmuştur. Sikkeler dönem olarak İskender’den Tiberius dönemine kadar çeşitlilik göstermektedir. Eserler Fransa Louvre Müzesi ile İstanbul Arkeoloji Müzesi arasında paylaşılmıştır. Bergama Arkeoloji Müzesi de 1970’li yıllarda nekropolis alanında kurtarma kazıları yapmış ve ele geçenler müzede sergilenmektedir.

Bergama A.M. Giysili Kadın-4

Bergama A.M. Giysili Kadın-5

Bergama A.M. Giysili Kadın-6

Bergama A.M. Giysili Kadın-7

Anadolunun Gözyaşları çalışması ile değerli araştırmacı Yaşar Yılmaz bu nekropolisden I. Dünya Savaşında Yunanlılar tarafında Atina’ya 3000 adeti geçkin figürin kaçırıldığını tespit etmiştir. Atina Müzesinde ve Alman Kassel Müzesindeki Myrina figürinlerinin resimlerini sitede görebilirsiniz.
Bu mezarlık bugün tarla olarak kullanıldığından herhangi bir mezar kalıntısı görülmemektedir.

Atina Müzesi Myrina Figürinleri

Kassel Müzesi Myrina Figürinleri

Birki tepe üzerinde şehrin akropolisi bulunmaktaydı. Fransız arkeologlar kitaplarında bu tepede bulunan polygonal sur’un iki parçasından bahsetmektedirler. Bu duvarlar günümüze kadar ulaşamamıştır. İzmir Çanakkale karayolundan da görülen sur kalıntısı Bizans döneminden kalmadır. Birki Tepenin Öteki Tepeye bakan yüzünde bulunan büyük bir oyuk vardır. Bu oyuğun ilk çağ kenti tiyatrosunun caveası olduğu kabul görmektedir.

Bergama Ark.M. Figürin Parçası

Bergama Ark.M. Figürin Parçası

Bergama Ark.M. Kadın Başı

Bergama Ark.M. Kanat Parçası

Bergama Ark.M. Mezar Erosu

Kentin görünür kalıntısı olarak liman kalıntıları görülmektedir. Bu liman parçalarının deniz içinde de devam ettiği bilinmektedir. Suların zaman içinde yükselmesi ile su altında kalmıştır.

Myrina haritasında görülen ve nekropolisin kuzey ucundaki tepe üzerinde kayaya oyma sade bir mezar bulunmaktadır. Köylülerin İntaş olarak isimlendirdiği bu kaya mezarının içine 1,83m. derinliğinde on adet kemerli niş açılmıştır. İntaş’ın dışında da daha basit formlarda kayaya oyulmuş mezarlar vardır.

MÖ.425-375

MÖ.300-200 Athena

MÖ.165 Apollo

MS.20 Tiberius

MS.98-117 Trajan

MS.100-200 Kithara-Telesphonos

MS.200-300 Athena-Telesphonos

MS.300 Athena-Artemis

İzmir Çanakkale karayolunda Myrina kentini geçince yol hafif bir yokuşla tepeye çıkınca, yolun sağında bir tümsek bulunmaktadır. Bu tümsek kaçak kazı ile defalarca tahrip edilmiş olan Roma Çağından kalma bir Tümülüs’e aittir. Bu Tümülüs de Myrina Antik Kentine aittir.

Kaynakça: Bilge Umar- Aiolis- İnkılâp Kitabevi (2002) / Bergama Belleten No.15 –Bergama Müzesi Özel Sayısı -2006 / Yrd.Doç.Dr. Ömer Özyiğit –6. Araştırma Sonuçları Toplantısı -1988 / Prof.Dr. Serra Durugönül -23. Cilt1 Araştırma Sonuçları Toplantısı -2005 / George E. Bean – Eskiçağda Ege Bölgesi – Arion Yayınevi – 1997 / http://www.anadolunungozyaslari.com/ / http://www.asiaminorcoins.com/

Taylan Köken