Larissa Antik Şehri-IV / İZMİR / AİOLİS / Menemen –Buruncuk Köyü

21 Nisan 2013 tarihinde Az Bilinen Antik Kentler Bisiklet Turu-Aiolis kapsamında Larissa Antik Kentinde yapmış olduğumuz tanıtım ile ilgili fotoğrafları yayınlıyorum.

Larissa Tabelası

Larissa Surları Önünde Sunum

Larissa Tabelası Önünde Sunum

Larissa Tabelası Önünde Sunum

Yemek Molası

Yemek Molası

Yemek Molası

Yemek Molası

Yemek Molası

Yemek Molası

Yemek Molası

Yemek Molası

Yemek Molası

Yemek Molası

Yemek Molası

Larissa'yı Doğru Yürüyüş

Larissa'yı Doğru Yürüyüş

Larissa'yı Doğru Yürüyüş

Larissa Nekropol Alanı

Larissa'ya Doğru Yontulmuş Kaya

Taylan Köken

Yahşelli Kalıntıları / İZMİR / AİOLİS / Menemen- Yahşelli Köyü

Yahşelli Köyünün Yeri: Kalıntılar İzmir İli Menemen İlçesine yakın konumdaki Yahşelli Köyü sınırlarındadır. Eski Yahşelli ve Yahşelli kalıntıları bölgeye dağılmış konumdadır. Menemen-Manisa yoluna saptığınızda yaklaşık 3km sonra Yahşelli Köyüne gelirsiniz.

Yahşelli Uydu Görüntüsü

Gözetleme Kulesi Panoramik Görüntü

Gözetleme Kulesi Panoramik Görüntü

Kuleden Kumtepe ve Menemen Ovası P.G.

Kumtepe Höyük Panoramik Görüntü

Kulenin Kaçak Kazı Çukuru

Kulenin Bulunduğu Tepe

Kuleden Kumtepe Höyük

Kuleden Manisa Yönü

Kule Etrafında Keramik Kırıntıları

Kule Etrafında Keramik Kırıntıları

Yahşelli Köyü ve Kalıntıları: Menemen’e yakın konumdaki bu köyün varlığı Tapu-Tahrir Defterlerinde 1531 yılında gözükmektedir. Yörük taifesinden Yahşili, Yahşilü ve Yahşieli olarak anılan cemaattendirler. Eski Yahşelli şimdiki köyün 1,5km kadar güneyindedir. İki dere arasındaki Eski Yahşelli, Notion Yerleşiminin hemen üzerindedir. Eski Yahşelli Mazapınar ve Zeynepınar mevkilerindeki su kaynaklarından yararlanmışlar ve bu suları taşımak için tuğla tonozlu tüneller yapmışlardır.

Antik Mezar ve Eski Yahşelli

Gavur Evleri

Antik Kaya Mezarı

Kaya Mezarındaki Tahribat

Bugün Gavur Evi veya Gavur Damı olarak adlandırılan Antik Kaya Mezarının bulunduğu kayalığın yamacında bahar aylarında Menemenli Hıristiyanlar Azize Agia Mrina adına her yıl panayır düzenlermiş. Zeynepınar kaynağını Ayazma olarak kullanmış olabilirler.

Kumtepe Höyük ile Yahşelli Kalıntılarının bulunduğu tepeyi yeni tren yolu ayırmaktadır. Yahşelli Köyünü kuzeyinde kalan ve Menemen Ovasına hakim konumda bir tepedir. Biz bu tepeyi Kumtepe Höyük diyerek ziyaret ettik. Etrafa dağılmış geç dönem keramikleri buranın höyük olabileceğini düşündürmüştü. Oysa burada tesadüf eseri rastladığımız bir genç arkadaştan bu tepede bir Gözetleme Kulesinin temel taşlarının kaçak kazılar ile ortaya çıktığını öğrendik. Bu taşlar daha sonra toprakla örtülerek tekrar saklanmıştır. Benzerlerine Süleymanlı, Çaltı, Telekler ve Alaiçi Köylerinde rastladığımız ve amacı Menemen Ovasını gözlemek olan bu kuleler birbirini görür konumda inşa edilmiştir.   

      

Kaynakça: Prof.Dr. Ersin Doğer –Menemen Tarihi- Sergi Yayınevi -1998 / www.panoramio.com

Taylan Köken

Tuzçullu Kalıntıları / İZMİR / AİOLİS / Menemen –Tuzçullu Köyü

Tuzçullu’nun Yeri: Kalıntılar, İzmir İli Menemen İlçesi Tuzçullu Köyünün çevresine yayılmıştır. Tuzçullu Köyü Menemen Ovası’nın İzmir Körfezi’ne yakın köylerindendir. İzmir Çanakkale karayolundan Çamaltı Tuzlası tabelaları izlenerek ulaşılabilir.  

Tuzçullu Köyü Uydu Görüntüsü

Tuzçullu Köyünün Adı ve Kalıntı Bilgileri: Tuzcu, Tuzcueli ve Tuzçullu adlarını kullanmış olan köy Bizans Döneminde beri işletilen Batı Anadolu’nun en büyük tuzlasından almaktadır. Tuzla, Bizans Döneminde Halike, Saruhan Beyliği ve Osmanlı Döneminde Menemen, günümüzde ise Çamaltı Tuzlası olarak anılmaktadır. Tuzçullu köylüleri atalarının Bohurcu (Buğurcu) olduklarını, yani deveci olup tuz taşıyan esnaflardan geldiklerini söylemektedirler. Osmanlı belgelerinde deve yetiştiren ve bazı vergilerden muaf olan “Buğurcu Araplar” veya “Urbân-ı buğurcuyân” adında zümreler vardı.

Değirmentepe köyün batısındadır ve köyün içme suyu bu tepenin eteklerindeki kaynaklardan sağlanmaktadır. Değirmentepe üzerinde Karaağaç Dede (Kara Dede) adında bir yatırın defineciler tarafından talan edilmiş mezarı vardır. Bu türbenin olduğu alan küçük boyutlu da olsa MÖ.400’lerden Osmanlı Dönemine kadar iskân görmüştür.  

Kaynakça: Prof .Dr. Ersin Doğer – İlk İskânlardan Yunan İşgaline Kadar Menemen ya da Tarhaniyat Tarihi – Sergi Yayınevi -1998.

Taylan Köken

Telekler Kalıntıları / İZMİR / AİOLİS / Menemen –Telekler Köyü

Telekler’in Yeri: Kalıntılar, İzmir İli Menemen İlçesi Telekler Köyünün çevresine yayılmıştır. Telekler Köyüne, Süleymanlı Köyünden gidilmektedir.

Telekler Köyü Uydu Görüntü

Telekler Köyünün Adı ve Kalıntı Bilgileri: Telekler Köyü geçen yüzyılda Tellaklar veya Dellaklar olarak geçmektedir. Molla Halil Çiftliğinin yanında bulunan ılıca, şifalı sıcak sular ve hamamlardan yararlanıldığından köyün adı Tellaklar olmuştur. Telekler Mezarlığının Gediz Irmağına yakın olduğu düşünüldüğünde köyün yayılım alanının genişliği anlaşılacaktır.

Köyün kalıntılarına gelince Alaniçi Ovacığına yakın Hayıtlıgöl ve Çingenalanı içindeki küçük bir su kaynağının çevresinde Roma Dönemi Yerleşim harabeleri vardır. Ayrıca köyün sınırları içinde kalan Gediz Ovasına bakan ve Temnos Antik Kenti’nin kurmuş olduğu gözetleme kuleleri Yarentepe, Çınarlıtepe ve Köştepe üzerinde sıralanmıştır. 

Kaynakça: Prof. Dr. Ersin Doğer – İlk İskânlardan Yunan İşgaline Kadar Menemen ya da Tarhaniyat Tarihi – Sergi Yayınevi -1998.

Taylan Köken

Karaorman Kalıntıları / İZMİR / AİOLİS / Menemen –Karaorman Köyü

Karaorman’ın Yeri: Kalıntılar, İzmir İli Menemen İlçesi Karaorman Köyünün batısında Yamanlar Dağının kuzeyinde kalır.

Karaorman Köyü Uydu Görüntü 

Karaorman Köyünün adı ve kalıntı bilgileri: Karaorman Köyü, Çaltı ve Alaniçi Köylerinin Yamanlar Dağına doğru yükseğinde kalır. 1950’li yıllarda resmiyet kazanmıştır. Köy uzun yıllar Yörüklerin yaylası olarak kullanılmıştır. Karaorman Köyünde Çakal Yörükleri ile Sancaklı Yörükleri ikamet etmektedir.

Köyün 1km batısında bulunan küçük bir gölün çevresinde Çıtlak Mevkiinde Geç Roma-Erken Bizans Döneminden kalma harabeler bulunmaktadır.  

Kaynakça: Prof .Dr. Ersin Doğer – İlk İskânlardan Yunan İşgaline Kadar Menemen ya da Tarhaniyat Tarihi – Sergi Yayınevi -1998.

Taylan Köken

Hasanlar Kalıntıları / İZMİR / AİOLİS / Menemen –Hasanlar Köyü

Hasanlar’ın Yeri: Hasanlar, İzmir İli Menemen İlçesinin kuzeydoğusunda Haykıran Görece Köyleri arasındadır.

Hasanlar Köyü Uydu Görüntüsü

Hasanlar Köyünün Adı ve Kalıntı Bilgileri: Hasanlar kayıtlarda ilk olarak 1571 yılındaki Tahrir Defterlerinde İğnedere Köyünün mezrası olarak görülmektedir. Hasanlar Temnos Antik Kenti'nin güneybatı tarafında bir vadide kurulu iken 1971 yılında Gediz kıyısına inmiştir.

Eski Hasanlar Temnos’a bağlı küçük bir Bizans Yerleşimi olarak var olmuştur. Eski köyün yakınında Çınkırak Tarlası ve Hamamderesi Mevkilerinde Bizans Dönemi köy iskânları kalıntıları vardır. Bunun haricinde Menemen-Turgutlar tarihi yolunun yanında Kilise Mevkiinde manastır kalıntısı (MS.13.Yüzyıl) ve Bucak Çeşmesi yakınında harabeler bulunmaktadır.  

Kaynakça: Prof .Dr. Ersin Doğer – İlk İskânlardan Yunan İşgaline Kadar Menemen ya da Tarhaniyat Tarihi – Sergi Yayınevi -1998.

Taylan Köken

Alaniçi Kalıntıları / İZMİR / AİOLİS / Menemen- Alaniçi Köyü

Alaniçi Kalıntıların Yeri: Kalıntılar İzmir İli Menemen İlçesi Alaniçi Köyünün etrafına dağılmıştır.

Alaniçi Köyü Uydu Görüntü

Alaniçi Köyü ve Kalıntıları Bilgileri: Menemen’in yeni köylerinden biri olmasına rağmen köyün içinde ve etrafındaki kalıntılar dikkat çekicidir. Yörük kökenli bir köydür. Bu köyde iskan edilen Yörükler daha önceleri Yaylatepe’de iskan etmişlerdir.

Burada yapılan araştırma Yaylatepe’de Türk Dönemi yerleşimin haricinde Orta Bizans Dönemine (MS.600-900) ait antik harabeler tespit edilmiştir.

Köy içindeki bir yatık bir kaya üzerinde hayli silik durumda Hellence yazıt bulunmaktadır. Bu köyün eski dönemlerde iskan gördüğünün kanıtı olarak nitelenmektedir. Yine köyün hemen doğusunda bulunan Çimendere Mevkiinde Geç Roma-Erken Bizans Döneminden kalma kalıntılar buranın da iskan edildiğinin kanıtıdır.    

Kaynakça: Prof .Dr. Ersin Doğer – İlk İskânlardan Yunan İşgaline Kadar Menemen ya da Tarhaniyat Tarihi – Sergi Yayınevi -1998.

Taylan Köken

Süleymanlı Kalıntıları / İZMİR / AİOLİS / Menemen –Süleymanlı Köyü

Süleymanlı’nın Yeri: Kalıntılar, İzmir İli Menemen İlçesi Süleymanlı Köyünün yakınlarındadır. Süleymanlı Gediz (Antik Hermos) ırmağının üzerinde kurulan regülatörün kuzeyindedir.

Süleymanlı Köyü Uydu Görüntü

Süleymanlı Köyünün Adı ve Kalıntı Bilgileri: Süleymanlı Köyünün adına 1575 yılında rastlanmaktadır. Ama başka iddialara göre köyün kuruluşu Saruhan Beyliği Dönemine (14.yüzyıl) gitmektedir. Bazı vakıf belgelerinde köyün adı Selmanlı olarak geçmektedir. Köyün muhtemel kurucuları Danışmendli Türkmeni olan Süleymanlı cemaatidir. Bu cemaatin diğer adı ise Selmanlı’dır.

Sülemanlı Köylüleri ise kuruluşlarını şu hikayeye bağlamaktadırlar. Bölgedeki en eski köy İğnedere Köyüdür. Bu köyün kurucusu İğne Bey’dir. (Doğrusu Eğnesi veya Eğne Bey) iğne Bey’in üç çocuğu yakın köyleri kurmuştur. Oğullarından Hasan Bey Hasanlar Köyünü, Gür Bey Gürece Köyünü (Görece) ve Süleyman Bey ise Süleymanlı Köyünü kurar.

Süleymanlı Köyünün Gediz kenarında tarla açmak için tesviye edilen Gemitepesi adındaki tepenin Erken Tunç Çağı’nda (MÖ.3200-2000) iskân edildiği ortaya çıkan çanak çömlek parçalarından anlaşılmıştır. Köye yakın konumda Ören Şehri denilen harabeler yakında bulunan Temnos Antik Şehri ile bağlantılı Roma Dönemi küçük bir yerleşimdir. Son olarak köyün batısında yer alan ve kuzeyden Gediz Irmağını gözleyen Yarentepe üzerinde Yaren Dede yatırının olduğunu inanmaktadırlar. Bu tepe üzerinde boğazı gözleyen ufak bir gözetleme kulesi kalıntıları vardır.   

Kaynakça: Prof .Dr. Ersin Doğer – İlk İskânlardan Yunan İşgaline Kadar Menemen ya da Tarhaniyat Tarihi – Sergi Yayınevi -1998.

Taylan Köken

İğnedere Kalıntıları / İZMİR / AİOLİS / Menemen –İğnedere Köyü

İğnedere Kalıntılarının Yeri: İzmir İli Menemen İlçesi İğnedere Köyü merkezinde Osmanlı Döneminden kalma kalıntılar vardır.

İğnedere Köyü Uydu Görüntü

İğnedere Adı ve Kalıntılar: Tarih boyunca Dere, İğnedere, Eğnebeğü Deresi, Eynesi Dere ve İne Deresi adlarıyla anılmıştır. 1531 yılı Tahrir Defterlerinde adı geçmektedir. İğnedere Köyü halkı Yörük cemaatindendir. Köyün muhtemel kurucuları İnebeğler, İnebeğli, İnesi, İnesili adlarını taşıyan Yörükler tarafından kurulmuş olmalıdır.

İğnedere Köyü kalıntılarıyla ilgili bilgileri değerli hocamız Sayın Ersin Doğer’in Menemen Tarihi kitabından aktarıyoruz. Verilen bilgilere göre;

Osmanlı Döneminden kalma tek tonozlu kemerli köprü, İğnedere Cami ve çeşme kitabeleri günümüze kadar ulaşmıştır.

.        

Kaynakça: Prof.Dr. Ersin Doğer –Menemen Tarihi- Sergi Yayınevi -1998.

Taylan Köken

Kumtepe (Sakaltepe) Höyük / İZMİR / AİOLİS / Menemen- Yahşelli Köyü

Kumtepe Höyüğün Yeri: Höyük İzmir İli Menemen İlçesine yakın konumdaki Yahşelli Köyü sınırlarındadır. Höyük, Gediz (Hermos) Irmağının oluşturduğu Manisa Boğazına hakim konumda, demiryolunun yanındadır.

Kumtepe Höyük Uydu Görüntü

Kumtepe Höyük Panoramik Görüntü

Kumtepe Höyük Panoramik Görüntü

Kumtepe Höyük Panoramik Görüntü

Kumtepe Höyük Yüzey Araştırmaları Sonuçları: Menemen ve çevresinde yapılan araştırmalara göre Geç Kalkolitik ve Erken Tunç Çağlarına tarihlenen beş adet eski yerleşim yeri tespit edilebilmiştir. Bu yerleşimleri arasında Yahşelli Köyündeki Kumtepe Höyük 1985 yılında Sayın Prof. Dr. Recep Meriç tarafından Manisa İzmir Yüzey Araştırmaları kapsamında araştırılmıştır.

Sayın Prof.Dr Ersin Doğer ise değerli kitabı Menemen Tarihinde Kumtepe’nin 1/25000 ölçekli bölge haritalarında Sakaltepe olarak anıldığını belirtmektedir.

Höyük Prof.Dr. Recep Meriç tarafından 1984 yılında ziyaret edilmiştir. Bu alçak tepe üzerinde MÖ.2000’li yıllardan kalma keramik parçaları tespit edilmiştir. Özellikle Myken tarzında üretilmiş iki kap parçası dikkat çekicidir. Yerleşimin Arkaik, Klasik, Helenistik ve Roma Döneminde iskân edildiği tespit edilmiştir.    

Kumtepe Höyük

Kumtepe Höyük

Kumtepe Höyük

Kumtepe Höyük

Kumtepe Höyük

Tahribat: 4.000 yıllık Kumtepe Höyüğü resimlerinde tahribatın izlerini göreceksiniz. 26 Eylül 2013 yılında höyüğe yapmış olduğum ziyarette yanıma gelen üniversite öğrencisi genç bir arkadaşın vermiş olduğu bilgiler tüylerimi diken diken etmiştir. Höyüğün doğu ve batı yamaçlarında çiftlik kurulmuştur. Güney yamacı demiryolu ile kesilmiş, höyüğün tamamında tarım faaliyetleri net bir biçimde görülmektedir. Ayrıca bu höyük sürekli olarak buraya gelen defineciler tarafından kazılmıştır. Höyüğe verilen en büyük zarar ise resimlerde açıkça görülen batı yamacındaki çiftlik duvarıdır. Bu duvar yapılırken höyüğün temelinde duvar kalıntıları görülmüş, fakat hiç bir önlem almadan üzerine bugünkü beton duvar örülmüştür.

Kaynakça: Prof.Dr. Recep Meriç –Manisa İzmir Yüzey Araştırmaları -3. Araştırma Sonuçları Toplantısı -1985 / Prof.Dr. Ersin Doğer –Menemen Tarihi- Sergi Yayınevi -1998 / www.tayproject.org

Taylan Köken