Sakar Tepe Kalıntıları / İZMİR / AİOLİS –Aliağa

Sakar Tepenin Yeri: İzmir ili Aliağa ilçesinin kuzeyinde, Bergama İlçesinin sınırındadır.  İzmir-Çanakkale Karayolundan ayrılan, taş ocağı olarak işletilen tesisin yanından toprak yolla kıyısına kadar gelinmektedir.  

Sakar Tepe Uygu Görüntüsü

Reşadiye Camisinden Sakar Tepe

Sakar Tepe ve Taş Ocağı

Sakar Tepe’nin Adı: Elaia Antik Kentini, Çandarlı Körfezini (Elaiatikos Kolpos), Bakırçay’ın (Antik Kaikos) suladığı ovaları, tepeden gören bir konumdadır. Hemen yamacında bulunan Asar Taşı Kybele Tapınak Alanı’nın çok değerli olduğunu düşünmekteyiz. Diğer bir adı Sakarkaya’dır.

Sayın Prof.Dr. Bilge Umar’a göre Sakar Türkçedeki anlamıyla düşünülmemelidir. Anadolu’nun birçok bölgesinde rastladığımız Sakar Luvi dilinden gelmedir. Swa-Kar kelimelerinin birleşmesinden türemiş ve “Kutlu/Güzel Doruk” anlamındadır. Bu antik adın doğru olabileceği düşüncesindeyiz.    

Asar Taşı ve Sakar Tepe

Asar Taşı ve Sakar Tepe

Asar Taşı ve Sakar Tepe

Asar Taşı ve Sakar Tepe

Asar Taşı ve Sakar Tepe

Sakar Tepe Kalıntıları: Bergama kazılarını yürüten Alman Kazı Ekibi Felix Pirson öncülüğünde Elaia Antik Kentinde ve bölgede birçok detaylı yüzey araştırmaları gerçekleştirmektedir. Elaia araştırmalarını gerçekleştiren ekibin 2010 yılında Sakar Tepe üzerinde yapmış olduğu yüzey araştırmalarında tepenin kuzeyinde 30mt kadar izlenen 1,10mt kalınlığında kaba taştan imal edilmiş duvar kalıntısı tespit edilmiştir. Ele geçen keramik buluntuları Tunç Çağına kadar gitmektedir. Ekip bu duvarın Helenistik Dönemde tahkimat amaçlı kullanıldığını düşünmektedir. Muhtemelen Kaikos Vadisini gözetlemek için inşa edilmişti.

                      

Kaynakça: Felix Pirson –Pergamon 2010 –Yakın Çevrede Gerçekleştirilen Yüzey Araştırmaları Raporu – 29. Cilt1 Araştırma Sonuçları -2011 / Bilge Umar -Türkiye'deki Tarihsel Adlar -İnkılâp Kitabevi -1993

Taylan Köken

Reşadiye İskelesi Kalıntıları / İZMİR / AİOLİS –Aliğa –Yeni Şakran

Reşadiye İskelesinin Yeri: İzmir ili Aliağa ilçesinin en kuzey kısmındadır. Zeytindağ Beldesine bağlı Kazıkbağları Mahallesinin sınırına çok yakın konumdadır. İzmir-Çanakkale Karayolundan toprak bir yolla ulaşılabilmektedir.  

Reşadiye İskelesi Uydu Görüntüsü

Reşadiye Cami Panoramik Görüntü

Reşadiye Cami Panoramik Görüntü

Reşadiye İskelesinin Adı: Elaia Antik Kentine çok yakın konumdaki bu iskele Osmanlı Döneminden kalma küçük bir cami ve antrepolarıyla dikkat çekicidir. Zeytindağ’ın eski adı Kiliseköy’dür. Rumlar ve Osmanlı halkı beraber yaşarmış. Geçim kaynağı ise zeytincilikmiş. Hala öyledir ve dağ taş zeytin bahçeleriyle kaplanmıştır.

Osmanlı sultanı V. Mehmet Reşat zamanında Zeytindağ, Reşadiye adını alır. Sonra tekrar eski ve kendine yakışan adına geri döner. Elaia limanının alüvyonlarla dolmasıyla bölge ticareti için bir liman gerekmektedir. Reşadiye Limanı bu ihtiyaçtan yapılmış olmalıdır.   

Reşadiye Cami

Reşadiye Cami

Reşadiye Cami

Reşadiye Cami

Reşadiye Cami

Reşadiye Cami

Reşadiye Cami

Reşadiye Cami

Reşadiye Cami

Reşadiye Cami

Reşadiye Cami

Reşadiye Cami

Reşadiye Cami

Reşadiye Cami

Reşadiye Cami

Reşadiye Cami

Reşadiye Cami

İskele Kalıntıları: İskele Mevkii de denilen Reşadiye İskelesinde Osmanlı döneminden kalma dikdörtgen formda bir cami bulunmaktadır. Cami çatısı eski resimlerinden anladığımız kadarıyla kiremitle kaplıydı. Restorasyon çalışması için soyulan cami bu şekilde açık olarak kaderine bırakılmış durumdadır.

Bu cami ve yine iskelenin ticari işlemleri için kullanılan antrepolar çok yakın konumdaki Elaia Antik Kentinden buraya getirilen devşirme mimari parçalarla inşa edilmiştir. Bu mimari yapı elemanları duvarlarda rahatlıkla seçilmektedir.    

Antrepolar

Antrepolar

Antrepolar

Antrepolar

Antrepolar

Antrepolar

Kaynakça: Sefa Taşkın –Mysia ve Işık İnsanları –Sel -1997 / www.dagakactim.blogspot.com

Taylan Köken

Gerenköy Yerleşimi-Panayırtepe-Manastırtepe / İZMİR / AİOLİS –Foça

Gerenköy Yerleşiminin Yeri: İzmir ili Foça İlçesine bağlı olan Gerenköy Beldesinin merkezindeki kayalık üzerindeki yerleşimdir. İzmir Çanakkale karayolundan Eski Foça sapağından içeri girdiğinizde Gerenköy tabelalarını göreceksiniz.  

Gerenköy Uydu Görüntüsü

Gerenköy Panoramik Görüntü

Gerenköy Panoramik Görüntü

Araştırma Sonuçları: Prof. Dr. Recep Meriç tarafından yüzey araştırması yöntemiyle incelenen yerleşim MÖ.2000 ile MÖ.400’lerin ikinci yarısı arasında iskan gördüğü belirtilmektedir. Bu sonucu hocamız ele geçen keramiklere göre vermektedir. Bu araştırma sonucunda başka bir bilgi verilmemiştir.

Gerenköy Yolu

Uzaktan Gerenköy

Uzaktan Gerenköy

Uzaktan Gerenköy

Değerli hocamız Prof.Dr. Ersin Doğer Menemen Tarihi kitabında Gerenköy Yerleşiminin diğer adlarının Panayırtepe veya Manastırtepe olarak anmaktadır. Bu yerleşimin bölgenin ilk yerleşimlerinden biri olduğunu söylemektedir. Yine bu bölgede bulunan Kesikköy’de bulunan Hellence bir yazıtta Kallipatri ismi geçmektedir. Bu yerleşimin Gerenköy Yerleşimi olma ihtimalinden Sayın Ersin Doğer Hocamız bahsetmektedir.

Gerenköy Yerleşimi

Gerenköy Yerleşimi

Gerenköy Yerleşimi

Gerenköy Yerleşimi

Gerenköy Yerleşimi

21 Nisan 2013 tarihinde “Az Bilinen Antik Kentler Bisiklet Turu”nda Panaztepe’ye yapmış olduğumuz ziyaretten sonra Foça’ya giderken uzaktan da olsa Gerenköy Yerleşiminin fotoğraflarını çektik. Panaztepe’ye göre denize daha yakın konumda olan bu tepede bulunan buluntuların MÖ.2000 yıllara kadar gittiğini biliyoruz. Panaztepe buluntuları da MÖ.2000’li yıllara kadar gittiğine göre Gerenköy Yerleşimi de bu yıllarda bir ada olmalıdır. Panaztepe’nin limanın varlığı yapılan kazılarla tespit edilmiştir ve bu tepenin bir zamanlar bir ada olduğunu biliyoruz. Bu verilere göre hemen hemen aynı tür buluntuları veren Gerenköy bir zamanlar Gediz (antik Hermos) Irmağı alüvyonlarını getirmeden önce bir ada olmalıdır.      

Kaynakça: Prof.Dr. Recep Meriç -3. Araştırma Sonuçları Toplantısı -1985 / Prof.Dr. Ersin Doğer –Menemen Tarihi –Sergi Yayınevi -1998.

Taylan Köken

Kryos / Nif Çayı...

Krios/Kryos: Günümüzde Nif Çayı’nın antik adıdır. Sipylos Dağından doğan ve kuzeyde Hermos (Gediz) Irmağına karışarak onunla birlikte Ege Denizine ulaşır. Diğer adı Cryos yani Kryos Helen dilinde “Soğuk” anlamındadır. Krios ise Helen dilinde “Koç” anlamındadır.

Kaynakça: Bilge Umar- Türkiye’deki Tarihsel Adlar- İnkılâp Kitabevi- 1993.

Taylan Köken

Sipylos / Manisa Dağı...

Sipylos: Günümüzde Manisa Dağı’nın antik adıdır. Manisa merkezinin güneyinde kalır. Günümüzde Spil Dağı olarak söylenmektedir. Bilge Umar Sipylos’un Luvi dilinde gelme olduğunu söylemekte, özünün ise “Yarık” anlamındaki Sipuwla olduğunu belirtmektedir. Spil Milli Parkının içindeki iki ana yükseltinin en yüksek yeri 1.513mt.dir.

Kaynakça: Bilge Umar- Türkiye’deki Tarihsel Adlar- İnkılâp Kitabevi- 1993 / Halikarnas Balıkçısı –Sonsuzluk Sessiz Büyür –Bilgi Yayınevi -1986.

Taylan Köken

Hyllos / Koca Çay...

Hyllos: Günümüzde Koca Çay’ın antik adıdır. Manisa’ya İli Demirci İlçesi sınırlarındadır. Lydia Bölgesindedir. Hyllos (Hillos) Latince yazımındadır. Helen yazımında Yllos. Bilge Umar anlamının “Koruluk” olduğunu belirtmektedir.

Gediz (Hermos) nehrine katılarak Ege Deniziyle buluşur.

Kaynakça: Bilge Umar- Türkiye’deki Tarihsel Adlar- İnkılâp Kitabevi- 1993.

Taylan Köken

Hyllos / Kum -Gördes Çayı...

Hyllos: Günümüzde Kum Çayı, Gördes Çayı’nın antik adıdır. Manisa’ya İli Gördes İlçesi sınırlarındadır. Lydia Bölgesindedir. Hyllos (Hillos) Latince yazımındadır. Helen yazımında Yllos. Bilge Umar anlamının “Koruluk” olduğunu belirtmektedir.

Eskiden balık dolu olan bu çay, günümüzde Anadolu topraklarını denize taşıyan ve adına yaraşır bir renktedir. Gediz (Hermos) nehrine katılarak Ege Deniziyle buluşur.

Kaynakça: Bilge Umar- Türkiye’deki Tarihsel Adlar- İnkılâp Kitabevi- 1993 / Halikarnas Balıkçısı –Sonsuzluk Sessiz Büyür –Bilgi Yayınevi -1986.

Taylan Köken

Gygaie / Gölmarmara Gölü...

Gygaie: Günümüzde Gölmarmara Gölü’nün antik adıdır. Manisa’ya İli Gölmarmara İlçesi sınırlarındadır. Sardis Antik Kentinin 10km kuzeyinde bulunan Gölmarmara “Bintepeler” olarak anılan Lydia Kral Mezarları olan Tümülüsleriyle meşhurdur.

Göle Halikarnas Balıkçısı Gaigaia diye anar. Bilge Umar gölün diğer adının Gyges Gölü olduğunu ve bunun en büyük Tümülüste gömülü olduğu varsayılan Lydia Kralı Gyges’in adından kaynaklandığını söylemektedir. Diğer bir isim de Koloe’dir ve Ana Tanrıçayla alakalı olduğu düşünülmektedir. Başka kaynaklara göre de Gygaeishe, Gygean isimleriyle de anılmaktadır. Marmara adı ise Helen dilinde Mermerin çoğulu olan Marmaron kelimesinden anılmaktadır.   

Kaynakça: Bilge Umar- Türkiye’deki Tarihsel Adlar- İnkılâp Kitabevi- 1993 / Halikarnas Balıkçısı –Sonsuzluk Sessiz Büyür –Bilgi Yayınevi -1986 / www.golmarmara.bel.tr

Taylan Köken

Paktolos / Sart Çayı...

Paktolos: Günümüzde Sart Çayı’nın antik adıdır. Sardis Antik Kentinin yanından akan ve “altın tozlarını taşıdığı” söylenen ırmaktır. Hermos (Gediz) Irmağına karışarak onunla birlikte Ege Denizine ulaşır. Paktolos’un Hermos’a karışmasından dolayı Hermos’un da altı taşıdığına inanılırdı.

Bilge Umar’a göre adın öz biçiminin Paktuwala olmalıdır. Pakt(a)-uwa-la, Pakta-çık-lık, “Küçük Pakta’lık” anlamındadır. Pakta’da Sırt, Dağ Sırtı demektir.

Kaynakça: Bilge Umar- Türkiye’deki Tarihsel Adlar- İnkılâp Kitabevi- 1993 / Halikarnas Balıkçısı –Sonsuzluk Sessiz Büyür –Bilgi Yayınevi -1986.

Taylan Köken

Kogamos -Kogamis / Alaşehir Çayı...

Kogamos/Kogamis: Günümüzde Alaşehir Çayı’nın antik adıdır. Alaşehir Çayı ve kollarından olan Sarıkız Çayı Kogamos olarak anılmaktadır. Hermos (Gediz) Irmağına karışarak onunla birlikte Ege Denizine ulaşır.

Philadelphia Antik Kenti (Alaşehir) paralarının üzerinde adı geçmektedir. Bu adın Helen dilinde herhangi bir anlamı yoktur. 

Kaynakça: Bilge Umar- Türkiye’deki Tarihsel Adlar- İnkılâp Kitabevi- 1993.

Taylan Köken