26 Ekim 2011 Çarşamba

Kızçiftliği Höyük (Trikopi Çiftlik) / BALIKESİR / MYSİA / Gömeç

Kızçiftliği Höyüğün Yeri: Balıkesir ili, Gömeç ilçesi merkezinin 3 km kuzeybatısında yer alır. Üzerindeki çiftliğin adının Trikopi olması sebebiyle Trikopi Çiftlik Höyük olarak da adlandırılmaktadır. Edremit körfezinin Karatepe Burnu ile Antarak Burnu arasında kalan koyu gören bir konumdadır. Höyüğün altından Kuzulu Çay denize kavuşur. 
Kızçiftliği Höyüğün Yeri
Uzaktan Kızçiftliği Höyük
Uzaktan Kızçiftliği Höyük
Bir Rum yerleşimi olan Trikopi, Kurtuluş Savaşında Yunanlı Komutan Trikupi’nin ikamet ettiği ev olarak genel kabul gören bilgi ise yanlıştır. Bu evin sahibi Trikopis, Ayvalık Akademisi'nde görev yapmış olan bir hocadır. Ayvalık Kız Meslek Lisesi'nin binasını yaptıran Dimitris'in damadıdır. 2007 yılında çıkış sebebi belli olmayan bir yangınla zaten harap durumda olan evler iyice yıpranmıştır.    
1998 yılında 1. Derece Arkeolojik SİT Alanı olarak tescil edilmiştir.
Höyük Üzerindeki Yol
Höyük Üzerindeki Çiftlik Duvarı
Höyük Üzerindeki Çiftlik Duvarı
Höyük Üzerindeki Çiftlik Duvarı
Kızçiftliği Höyüğün Durumu: Höyük batı ve güney yönünde iki kooperatifin yapmış olduğu villa siteleri ile çevrelenmiştir. Höyüğün üzerinde bulunan yapılaşma, yollar ve eteklerinde tarla açılmasıyla höyük iyice tahrip edilmiştir.

Kooperatif Vilları 
Kız-Koop Vilları
Deniz Tarafından Kız-Koop Vilları
Kısa Tarihçe: Antik kaynaklarda Strabon, Sokrates ve Plinius Gömeç’in bulunduğu yerde Kisthene (Kistene) adında antik bir şehirden bahsederler. Kesinleşmese de Kızçiftliği Höyüğün Kisthene Antik Şehri olduğu kabul görmektedir.
Gömeç mezarlığında 12 Eylül 2011 tarihinde yapmış olduğumuz ziyarette birçok sütun parçasının mezar taşı olarak kullanıldığını görmüş olduk.  Sütunlar dönem olarak Bizans Çağından kalmadır. Bu sütunlar yörede bulunan bir başka antik yerleşimden getirilmiş olduğu düşünülmektedir.

Yörede Pasada/Pasanda/Passanda/Pa(s)sa-wanda olarak isimlendirilen başka bir antik yerleşimin adı daha geçmektedir. Byzantion’lu Stephanos’un Pasanda adı ile andığı yerleşimin yeri için Edremit Körfezinin kıyısında, Ayvalık yakınında bir arazi olarak bahseder ve burayı Kisthene olarak anar.
Sayın Prof. Dr. Engin Beksaç’ın da aktardığı gibi şunu diyebiliriz ki: İlk adı Passawanda olan yerleşim daha sonraki dönemlerde Kisthene adı ile, günümüzde ise Kızçiftliği Höyük olarak anılmaktadır. (Ayrıntılara Kisthene Antik Yerleşimi maddesinde gireceğiz.) 

Höyük Çevresi
Höyük Çevresi
Höyük Çevresi
Kızçiftliği Höyük Araştırma ve Kazı Sonuçları: İlk olarak 1904 yılında bölgeyi ziyaret eden Vigant (muhtemelen Kızçiftliğini üstünkörü inceledi) buranın adını anarak yörede bulunmuş olan altar ve sütun parçalarının yöre insanlarından aldığı bilgiye göre Kızçiftliğinden toplanmış olduğunu belirtmektedir.


Höyük Çevresi
Höyük Çevresi
Höyük Çevresi
Höyük Çevresi
1997 yılında Prof.Dr. Engin Beksaç tarafından yüzey araştırmasıyla höyük incelenmiştir.
Sayın Engin Beksaç’ın çıkardığı sonuçlar şöyle özetlenebilir: Höyük bulunduğu konum itibari ile ve üzerinde bulunan kuyular sebebiyle erken dönemlerde bir ada idi. Özellikle kuzey ve doğu taraflarında savunma duvarlarının kalıntıları bulunmaktadır.
Höyüğün batı yönünde bulunan insan iskeletleri dönem itibari ile Roma ve Bizans döneminde buranın nekropol olarak kullanıldığını göstermektedir.


Höyük Üzerindeki Çiftlik
Höyük Üzerindeki Çiftlik
Höyük Üzerindeki Çiftlik
Höyük Üzerindeki Çiftlik
Höyük Üzerindeki Çiftlik
Höyük Üzerindeki Çiftlik
Höyük Üzerindeki Çiftlik
2000 yılında Neriman Özaydın ve Seval Konak’ın belirttiği sondaj çalışmalarının sonucunun özeti ise şöyledir: Güney ve kuzeydoğu yamacında bulunan tarlalarda 111 adet sondaj yapılmıştır. Güney yamacında ve doğusunda yoğun yerleşme işaret eden mimari buluntulara rastlanmıştır. Sondaj çukurların yarısından fazlasında 50-60 cm kalınlığında duvar izine rastlanmıştır. Bir sondajda 15cm’lik su kanalı belirlenmiştir.
Bu sondajlarda bizi ilgilendiren bir tespit ise şöyledir;  Lidya tipi seramik parçası örneği, Lidya bölgesine özgü mermer taklidi kaplardan bir parça ele geçmiştir. Bu örnekler kuzey güney Aiolis ile ilişkilere işaret etmektedir.    
Höyük Üzerindeki Çiftlik
Höyük Üzerindeki Çiftlik
Höyük Üzerindeki Çiftlik
Höyük Üzerindeki Çiftlik
Höyük Üzerindeki Çiftlik
Höyük Üzerindeki Çiftlik
Höyük Üzerindeki Çiftlik
Höyük Üzerindeki Çiftlik
Kızçiftliği Höyük Buluntuları: Höyük üzerinde bulunan parçalara göre Kalkolitik Dönemden Erken Bizans Dönemine kadar değişik dönemlerde iskân görmüştür.  Özellikle yüzeyde bulunan Troya VI-VII Dönemi keramik parçaları yerleşimin MÖ.2000’li yılların sonlarını işaret eden bu dönem Troya, Panaztepe, Limantepe ve Baklatepe gibi çağdaşı yerleşimlerle aynı özellikleri göstermektedir. Özellikle iki tip keramik parçası, yakın komşusu olan Edremit Mandıra Tepe Yerleşimi buluntuları ile tıpatıp benzerlik göstermektedir.  (Sayın Engin Beksaç hocamız kendisinin de araştırma sonuçlarında adını andığı Araplar Höyüğün aslında Mandıra Tepe Yerleşimi olduğunu, Araplar Höyüğün Mandıra Tepe’nin kuzeyinde kalan bugün tahrip edilerek yok edilmiş bir yer olduğunu belirtmektedir. Kızçiftliği Höyüğe yakın olarak körfezde buluntu veren yerleşimin Mandıra Tepe Yerleşimi olduğunu belirtmektedir. Bkz. 19.  Cilt.2 Araştırma Sonuçları Toplantısı -2001)

Demir Çağı'na ilişkin seramik buluntular arasında, daha çok Trakya'da bulunan tipte kaba dolgulu siyah seramiklere rastlanmıştır. MÖ.2000 yıllardan kalma Gri Minyas benzeri seramik parçaları ile M.Ö. 800 ve 700 yıllarına ait dokuma tezgahı ağırlıkları ile seramik parçaları ele geçmiştir. Geç Bizans ile Osmanlı Dönemi arasına tarihlenen yeşil sırlı seramik parçaları da ele geçmiştir.
Kızçiftliği Höyük Buluntuları
Kaynakça: Prof.Dr. Engin Beksaç -16. Cilt.2 Araştırma Sonuçları -1998 / http://www.gomec.info/ / Bilge Umar –Türkiye’deki Tarihsel Adlar – İnkılâp Kitabevi -1993.

Taylan Köken