12 Ekim 2011 Çarşamba

Çukur Köy Kalıntıları / İZMİR / AİOLİS / Menemen

Çukur Köyün Yeri: İzmir İli Menemen İlçesi sınırları içindedir. Sardene'nin (Dumanlı Dağ) eteklerinde bulunan ovadadır. 
24 Temmuz 2011 tarihinde yapmış olduğumuz gezinin son durağı Çukur Köy idi. Haykıran Köyünden kıvrıla kıvrıla çıkan yol son durağı olan Çukur Köyde nihayet bulmaktadır. Bu yolun tarihi kısımlarını Armutlu Tarla maddemizde yayınlamıştık. Sırada bu yol boyunca çekmiş olduğumuz diğer resimler var:
Haykıran Köyünün Üstünden Menemen Ovası
Önde Doğa Köy-Arkada Larissa ve Buruncuk Kalesi
Önde Doğa Köy-Arkada Larissa ve Buruncuk Kalesi
Neon Teikhos
Neon Teikhos
Neon Teikhos
Neon Teikhos
Yılkı Atları
Yılkı Atları
Dumanlı Dağın Uzantıları
Dumanlı Dağın Uzantıları
Çukur Köy Yolu
Çukur Köy Yolu
Çukur Köy Yolu
Çukur Köy Yolu
Çukur Köy Kısa Tarihçesi: Yanında bulunan Asartepe’de bulunan parçaların en geç MÖ.400 yıllarına tarihlendirilmesinden dolayı, Çukur Köy ve çevresinin bu tarihlerden beri iskan görmüştür desek yanlış olmaz. Ayrıca daha önce Armutlu Tarla mevkiinde anmış olduğumuz ve köyün girişine kadar gelen tarihi yol, Pythikos (Güzelhisar) Çayına dökülen İbrim Deresi boyunca devam ettiği gözlenmiştir.   
Yaslanmış olduğu Sardene (Dumanlı) Dağın adının Yörük/Türkmen aşiretleri tarafından Anadolu’nun değişik yerlerinde sıkça kullanılmasından dolayı, kurucusu bilinmese bile bu köyün ve İbrimderesi Köyünün bu aşiretler tarafından kurulmuş olduğu kabul görmektedir. Vakıf belgelerinde adı geçen Çukur Köy bölgenin en eski ve önemli köylerinden birisidir.    
Kayapınar Çeşmesi
Kayapınar Çeşmesi
Çeşmeden Çukur Köy
Dumanlı Dağ ve Çukur Köy
Çukur Köy ve Çevresi Araştırma Sonuçları: Çukurköy’ün hemen yanında görülen Asartepe kale-yerleşiminde yapılan su deposu kazılarında MÖ.400 yıllarından kalma, çanak çömlek parçalarına ve Attika türü seramik parçalarına ve yine aynı dönemden kalma şarap amfora parçalarına rastlanmıştır. Köylülerin belirttiğine göre burada bol miktarda para ele geçmiştir. Kalenin düzgün kesilmiş olan taşları köylüler tarafından ev yapımında kullanılmıştır. Köy evlerinin duvarlarında iki adet Hellence yazıt ele geçmiştir. MS.200-400 yıllarına tarihlenen bir şiir ile Bizans Döneminde kalma başka bir yapıttır.
Daha önce Prof.Dr.Ersin Doğer’in ziyaret ettiği köyün kuzeyinde yer alan Bucakgerisi Mevkiine gidilmiştir. Burada bulunan blok taşlardan yapılma yapı kalıntıları incelenmiştir. Bu noktadan Temnos Antik Kenti görülmekte ve buraya giden antik bir yol yamaçlarda görülmektedir. Bu antik yolun Temnos üzerinden Manisa’ya ulaştığı belirtilmektedir.
Çukur Köy Ovası
Çukur Köy ve yanında Asartepe
Köyün yanında bulunan köylülerin Asarkale olarak adlandırdığı akropoliste, burada taş çıkarmak amacıyla kayaların kesildiği görülmüştür. Asarkalenin yamaçlarında duvar kalıntılarına rastlanmıştır ve Roma Dönemi günlük kullanım kap parçaları tespit edilmiştir.
Asartepe ve Su Deposu
Çukur Köy’de ise mimari parçalar ve yazıtlar evlerin mimarisinde kullanılmıştır. Bazı mimari parçalar ve değerli parçalar ise İzmir Arkeoloji Müzesine tutanakla teslim edilmiştir.
Köyün güneybatısında yer alan Bergos Mevkii’ne gidilmiştir. Tepe görünümündeki bu yer yine Prof.Dr. Ersin Doğer tarafından belirlenmiştir. Sayın Erkanal bu tepenin eteğinde bir mezarın kaçak kazı ile açıldığını tespit etmiştir. Tepenin yamacında yer alan ve tapınak olduğu düşünülen bir yapının ölçüleri alınmış, buranın da kaçak kazılarla tahrip edildiği belirlenmiştir.     

Kaynakça: Prof .Dr. Ersin Doğer – İlk İskânlardan Yunan İşgaline Kadar Menemen ya da Tarhaniyat Tarihi – Sergi Yayınevi -1998 / Prof. Dr. Armağan Erkanal- 2001 Kuzey İzmir – Menemen Ovası Yüzey Araştırması- 20. Araştırma Sonuçları Toplantısı Cilt1 2002.

Taylan Köken