Arkeo Denemeler: Pyrgos

9 Mayıs 2012 Çarşamba

Hekatonnesoi Adaları-I (Ekatonnesoi) / BALIKESİR / AİOLİS / Ayvalık

Hekatonnesoi Adalarının Yeri: Balıkesir ili Ayvalık ilçesine bağlı adalardır. Ayvalık sınırları içinde olan adalar Ayvalık Adaları Tabiat Parkı'na aittir. İki tanesi ise Gömeç’e bağlıdır.

Ayvalık Adaları Uydu Görüntüsü

Çataltepe'den Adalar Panoramik Görüntü

Çakalya Burnundan Adalar

Hekatonnesoi Adı: Latin yazımında Hekatonnesoi, Helen yazımında Ekatonnesoi olarak geçer. Ekaton Nesoi’nin anlamı “Yüz Adalar” olarak geçmektedir. Latince Hekatos Nesoi ise “Hekatos’un Adası” anlamındadır. Hekatos ise Apollon’un diğer adıdır. Hekaton Nesoi ise “Hekatos’un Adaları” anlamındadır. Hekatos kök olarak Hekate’nin eril halidir…

Çakalya Burnundan Adalar

Hekatonnesoi Kısa Tarihi: Ayvalık ve çevresinde prehistorik olarak adı geçen kentleri, yerleşimleri öncelikle yayınladık. Bunları hatırlatmak gerekirse; Çakalya Burnunda bulunan Herakleia, Ayvalığın altında kalan Kydonia Yerleşimi, Cunda Adasında ve Lale Adasında bulunan Nesos – Pordoselene Antik Kenti, Çıplak Ada üzerinde bulunan Chalkis Yerleşimi, Maden Adasında bulunan Pyrgos Yerleşimlerini sayabiliriz.

İlk Kurşun Tepesinden Panoramik Görüntü

İlk Kurşun Tepesinden Lale Adası

İlk Kurşun Tepesinden Köprü

İlk Kurşun Tepesinden Cunda

İlk Kurşun Tepesinden Lale Adası

İlk Kurşun Tepesinden Adalar

Bu kent ve yerleşimlerin haricinde Hekatonnesoi Adaları üzerinde daha erken dönem yapı kalıntıları mevcuttur. Bu manastır –kilise ve şapel bakiyeleri günümüzde bir hayli bakımsız ve tahrip edilmiş durumdadır. Bu bakiyeleri ayrı maddeler olarak yayınlayacağız.

Adalarda yukarıda saydığımız yerleşimlerin haricinde herhangi bir araştırma çalışması yapılmamıştır. Bu çalışmalar da dönem dönem şahsi yazışmalar ile bize değerli bilgilerini aktaran Sayın Prof.Dr. Engin Beksaç’a aittir.

Kaynakça: www.tr.wikipedia.org / Prof.Dr.Engin Beksaç -17.Araştırma Sonuçları Toplantısı Cilt1 -1999 / Ahmet Yorulmaz –Ayvalık’ı Gezerken –Geylan Kitabevi.

Taylan Köken

23 Nisan 2012 Pazartesi

Büyük Maden Adası-II (Pyrgos-Pirgos) / BALIKESİR / AİOLİS / Ayvalık

Pyrgos Kalıntıları: Cunda adasının arkasında yer alan Pateriça Burnuna doğru gittiğiniz zaman sol taraftaki arkada görünen tepenin üzerinde kule görülür. Bu kule aslında Cunda’ya çok yakın olan ve bir boğaz ile Cunda’dan ayrılmış olan Maden Adasının en yüksek tepesindedir.

Pyrgos Adası Panoramik Görüntü

Pyrgos Kule Panoramik Görüntü

Maden Adasına Giden Yol Üzerindeki Tabela

Cunda’dan deniz içinden bir geçit ile bu adaya geçilir. Bu geçittin hemen başında yer alan yapı kalıntıları eski bir balıkçı köyü bakiyeleridir. Bu köyde maden çıkarılırken bu köyde ikamet edildiğini düşünmekteyiz. Su ihtiyacı bugün dahi su tutan ve evlerin arasında bulunan iki kuyudan karşılanmaktaydı. Köye hem kara yoluyla (geçitten geçerek) hem de deniz yoluyla ulaşılmaktadır.

Pyrgos Kule

Pyrgos Kule Detay

Pyrgos Kule

Pyrgos Kule Detay

Pyrgos Kule

Pyrgos Kule Detay

Ada üzerinde kuleye doğru yolculuğumuzda bağcılık yapıldığını (veya denendiğini) görmüş olduk. Kurumuş asmalar günümüzde adanın hemen her tarafında gördüğümüz dikenler ile sarılmıştır. Adadaki köyün yanında yer alan bağlar, köyün sadece balıkçılıkla geçinmediğinin de kanıtıdır. Belli bir dönem burada bağcılığın denendiği açıktır...

Pyrgos Kule Detay

Pyrgos Kule

Kuleye doğru maden ocakları dikkat çekicidir. Buraya dolaşmaya gelenlere tavsiyemiz, bu maden bacalarına dikkat etmeleridir. Varlığı antik dönemlere kadar uzanan maden ocakları Osmanlı ve Cumhuriyet döneminde de işletilmeye devam edilmiş fakat 1962 yılında artık ekonomik bulunmayan madenler kapatılmıştır. Değerli büyüğümüz rahmetli Ali Onay bu madenleri zor şartlarda yıllarca çalıştırmıştır. Madenin bir çok damarı işlendikçe deniz seviyesine ulaşılmış, şartlar bir hayli zorlaşmış ve çalışmak imkansız hale gelmiştir.

Maden Ocakları

Kule ise geç dönem yapısı olup, bulunduğu konum muhteşemdir. Edremit Körfezi, Kaz Dağları, Babakale Burnu, Midilli Adası ve Ayvalık Boğazı girişi buradan kontrol edilebilmektedir. Pyrgos Kule Roma Döneminde inşa edilmiştir. Kulenin MS.800’lü yıllarda tekrar inşa edildiği hakkında bilgiler bulunmaktadır. Burada ele geçen keramik kırıntılarına göre kule Bizans Döneminde inşa edilmiştir. Ayrıca yine bu adada Bizans sikkesi bulunmuştur.

Pyrgos Buluntusu Yazıt

MS.222-235 Severus Alexander

Hekatonnesoi Adaları şu anlama gelmektedir. Nesoi yani Nesos-Nasos Helence ada demektir. Hekaton ise Tanrı Apollon’un diğer adıdır. Bu adalar kısaca Apollon Adaları olarak bilinmektedir. Bu adalarda Tanrı Apollon, Ay Tanrıçası Selene ile birlikte yaşarlarmış ve evleri varmış. Pyrgos’da bir tapınakta aya ve parlaklığına tapınılmaktaymış… Bu adada antik dönemlerin izlerini taşıyan herhangi bir tapınak izi bulunmaktadır. Dolayısıyla bu düşünce sadece bir söylenti ve güzel bir hikaye olarak değerlendirilmelidir...

Kaynakça: Ahmet Yorulmaz –Ayvalık’ı Gezerken –Geylan Kitabevi / Prof.Dr.Engin Beksaç / www.cngcoins.com

Taylan Köken