Arkeo Denemeler: Aigai

3 Ekim 2013 Perşembe

Güzelhisar Kalıntıları / İZMİR / AİOLİS / Aliağa –Güzelhisar Köyü

Güzelhisar Kalıntılarının Yeri: İzmir İli Aliağa İlçesi Güzelhisar Köyü merkezindeve yakınlarında Osmanlı Döneminden kalma kalıntılar vardır.

Güzelhisar Uydu Görüntüsü

Güzelhisar Adı ve Kalıntılar: Bölge Türkler tarafından ele geçirilince iki kazadan biri Güzelhisar’dır. Diğeri ise Menemen’dir. Osmanlı belgelerinde Aydın Güzelhisar’ı ile karıştırılmaması için Güzelhisar-ı Menemen olarak anılmıştır. Tanzimat Döneminde Bergama’ya bağlanmış, daha sonra Foça, sonra Menemen’e ve en son Aliağa ilçe olunca köy statüsünde buraya bağlanmıştır. Antik Pythikos (Güzelhisar – Koca Çay) Aigai Antik Kenti yakınından doğup Güzelhisar’ın kuzeyinden geçerek Myrina Antik Kenti kıyısında denizle buluşur.

Koca Çay Osmanlı Köprüsü

Köyün içinde birçok binanın, tarihi camilerin temellerinde kullanılan, muhtemelen Kyme veya Myrina’dan getirilmiş devşirme malzemeler görülmektedir. Köyün 2km güneydoğusunda bulunan Sivritepe üzerinde Helenistik Yol Kontrol Kulesi, özenli işçiliğinden dolayı Güzelhisar’a kuruluşunda isim babalığı yapmış olabilir.

Güzelhisar Uzun yıllar Koca Çayın denize döküldüğü deltada bulunan tuzlası sayesinde geçimini sağlamıştır. Zamanla Çamaltı Tuzlası daha ekonomik üretim yaptığından dolayı bu tuzla terk edilmiştir.

Bergama’ya giden tarihi yol üzerinde olduğunu düşündüğümüz tek gözlü tarihi köprü Osmanlı Dönemi yapısıdır. Ayrıca köyde iki tarihi cami bulunmaktadır. Bunlar Balaban Paşa Camisi ve Ali Ağa Camisidir.

Kaynakça: Prof.Dr. Ersin Doğer –Menemen Tarihi- Sergi Yayınevi -1998 / www.panoramio.com

Taylan Köken

3 Aralık 2012 Pazartesi

Aigai Antik Kenti-VIII / MANİSA / AİOLİS –Köseler Köyü

Gymnasion: Agora Binasının önünden devam ederek, kentin en yüksek yeri geçildikten sonra sonu tiyatro ile biten düzlüğe gelinecektir. Bu geniş teras Aigai’nin eğitim kurumu olarak da kullanılan Gymnasion Binasının yıkıntılarıdır.

Gymnasion Tabelası

Gymnasion Manzarası

Gymnasion Terası

Gymnasion Kalıntıları

Gymnasion Terası Destek Duvarları

Güney Hamamı

Gymnasion, tiyatro ve tapınaklar ile birlikte düşünülmüş kompleksin bir parçasıdır. Bugün yıkık durumdadır. Yıkıntılardan asıl Gymnasion yapısının hayli küçük olduğunu, bu yapının büyük bir İdman Avlusu (Palaestra) ile beraber olduğunu görüyoruz. Gymnasion çevresi iki katlı Dor düzeninde inşa edilmiştir. Köşelerde ikiz sütunlar kullanılmıştır.

Gymnasion Kalıntıları

Gymnasion Terası

Gymnasionun Üzeri

Gymnasion Kalıntıları

Gymnasion Üstü Kalıntılar

Gymnasion Teras Destek Duvarları

Gymnasion Buluntusu Yazıt

Gymnasion Kalıntıları

Apollon Khresterios Tapınağı: Grynaion Antik Kentinden geldiğine inanılan antik yol Aigai’ye girmeden nekropolis alanından aşağıya doğru Güzelhisar Çayına doğru uzamaktadır. Yol üzerinde Helenistik Döneme ait duvar parçaları ve nekropolisin uzantıları görülebilir. Antik yol takip edilip çayın kenarına gelindiğinde Apollon Khresterios Tapınağı kalıntılarına ulaşılır. Bu tapınak konusunda Sayın Bilge Umar, tapınağın yukarıda olan isimsiz tapınaktan biri olabileceğini belirtmektedir.

Apollon bilicilerin tanrısıdır. “Kehanetler Gönderen” anlamındaki Khresterios bu tapınakta Apollon’un sanıdır. Bergama Krallarından Philetairos’a ait bu tapınağın adının geçtiği bir yazıt bulunmaktadır.

Tapınak 7,5 m. yüksekliğinde 6x12 sütunludur, sütunlar İon tarzındadır ve Proconsul İsauricus (komutan - genel vali) MÖ.48-46 yıllarında inşa edilmiştir.

Resimde görülen kapı kalıntısının defineciler tarafından tahrip edilerek yıkıldığını öğrendik. Bu bilgisizlik, bu cehaleti ve onun yaratmış olduğu tahribatı her yerde görmek gerçekten can sıkıcı.

Altertümer von Aigai'den

Apollon Tapınağı

Zeus ve Athena Tapınakları: Eski kent duvarının üzerinde bulunan ve Akropolis olarak adlandırabileceğimiz en üst kısımda tapınak olduğu düşünülen iki adet tapınak tespit edilmiştir. Bunlardan biri 6x12 sütunlu olup Dor düzenindedir. Bu yapının doğusuna kalan ikinci tapınak ise yine 6 sütunludur. Her ikisinin de kime ait olduğu bilinmemektedir. Yalnız bölgeye hakim olan Bergama’nın dinsel yaklaşımları, Zeus ve Athena adına yaptırmış oldukları tapınaklar ve ayrıca Aigai paralarındaki Zeus ve Athena resimleri düşünülürse, bu iki tapınağın isimleri tahmin edilmektedir. Ayrıntılar ilerleyen yıllardaki kazı sonuçlarında ortaya çıkacaktır.

Batı Stoa Tabelası

Stoa Kalıntıları

Stadyum: Gymnasion ve tiyatronun bulunduğu terasın altında stadyumun bulunduğu teras bulunmaktadır. Stadyum bu terasta dağınık olarak bulunmaktadır. Fakat yayılmış olduğu alanın büyüklüğü bu stadyumun ne kadar büyük ve görkemli olduğunu göstermektedir. Planlardan anladığımız kadarıyla buraya inen bir antik yol, Büyük Giriş kapısına kadar inmektedir. Bu kalıntıları dalaşamadığımız için resimleyemedik. Bahar aylarında yapacağımız yeni gezi ile fotoğraflamaya çalışacağız. Gladyatör dövüşlerinin yapıldığını bildiğimiz Aigai’de bu antik gösteriler Stadyumda gerçekleştirilirdi.

Stoa Kalıntıları

Kaynakça: Bilge Umar- Aiolis- İnkılâp Kitabevi (2002) / Yrd.Doç.Dr. Hasan Malay -2.Araştırma Sonuçları Toplantısı -1984 / Prof.Dr. Ersin Doğer -29. Cilt1 Kazı Sonuçları Toplantısı -2007 / Prof.Dr. Ersin Doğer -31. Cilt2 Kazı Sonuçları Toplantısı -2009 / Yrd.Doç.Dr. Hasan Malay –Batı Anadolu’nun Antik Çağdaki Ekonomik Durumu / Sema Polat Öğüt –Principatus Dönemi Küçük Asya’sında Gösteriler -2006 / Şükrü Tül –Aigai: Aiolis’te Bir Dağ-Kent –Ege Yayınları -1995 / Sedat Akkurnaz –Anadolu’daki Dor Düzenli Tapınaklar -2007 / Nimet Ezgi Türken –Kuzey Ege Bölgesi Tarihi Yerleşim Merkezlerinin Su Sistemlerinin Hidrolik ve Hidrolojik Açısından İncelenmesi -2006 / O.Kürşat Serttürk –M. Hamdi Kan –Altertümer von Aigai (Türkçe Çeviri) -1889 / Aigai Facebook Grup Sayfası.

Taylan Köken