31 Ağustos 2022 Çarşamba

Ağacık Cami / MYSİA / BALIKESİR / Burhaniye / Ağacık Köyü

Ağacık Caminin Yeri: Ağacık Camisi, Balıkesir İli, Burhaniye İlçesi, Ağacık Köyü merkezindedir. Ağacık Köyü Havran Çayı ile Karınca Deresi arasında olup, Burhaniye merkezine 11 km uzaklıktadır.

Ağacık Cami Yüksek Girişi
Ağacık Cami Tabelası

Son Cemaat Tavan Süslemesi

Ağacık Cami Tavan Göbeği

Duvar Panoları

Duvar Panoları

Mihrap

Mihrap Barok Süsleme

Mihrap Barok Süsleme

Mihrap Alçı Süsleme

Mihrap

Ağacık Cami: Caminin kitabesi yoktur. Günümüz alfabesiyle cami kapısında Yapılış Tarihi: 1325 tabelası görülmektedir. Hicri takvimi günümüze çevirdiğimizde 1907 tarihine denk gelen bu yıl, caminin dönem mimarisine bakıldığında uygun düşmektedir.

Cami, kuzey-güney yönünde eğimli bir arazi üzerinde kareye yakın dikdörtgen formda inşa edilmiştir. Kuzey yönü köy meydanına bakan caminin diğer çevresi köy evleriyle çevrilidir.

Caminin içinde harim bölümü ahşap tavanı düzdür. Bağdadi kubbe, çıtalarla kare oluşturulmuştur, manzara ve vazo çizimleriyle süslenmiştir. Kubbenin iki yanında çıtalarla oluşturulmuş güneş motifi yapılmıştır.

Mihrap alçı süslemesiyle dikkat çekicidir. İki yana toplanmış perde görünümlü alçı süsleme haricinde, mihrabın iki yanında döneme uygun barok tarzı resimler bulunmaktadır. Duvarlarda panolar halinde vazo süslemeleri ilgi çeken diğer detaylardır.

Camiye giriş iki taraflı dik merdivenle yapılmaktadır. Sonradan kapatılan son cemaat yeri üçgene yakın formdadır. Son cemaat yerinin tavanında yine bağdadi tavan mevcuttur ve ortada küçük bir güneş motifi yer alır.

Duvar Panoları

Duvar Panoları

Ahşap Harim Bölümü

Tavan Güneş Motifi

Tavan Güneş Motifi

Cami İçi Panoramik Görüntü

Cami Önünden Ova Manzarası

Sütun Başlığı

Ağacık Camisi hakkında benim tespit ettiğim tek yayın olan Araştırma Görevlisi Halil Sözlü’nün makalesidir.[1] Son sözü bu makaleden aktarıyorum:

“18. ve 19. yüzyıllarda Türk sanatı hızla artan bir Avrupa sanatı tesiri altında kalmış, bu önceleri daha eski saf Türk sanatına bazı süs unsurlarının azalması ile başlayıp hızla gelişmiş ve Türk sanatına hâkim olmuştur. Ancak bu Türk Baroğu, planlardan daha çok mimari detaylarda ve dış yüzeylerde kendisini göstermiştir. Neo-Klasik üslup yine batıdan gelen akımlarla 18. yüzyılın sonlarına doğru Türk sanatında yerleşmeye başlayarak gerek dini olmayan yapılarda ve bilhassa kamu yapılarında kendisini göstermiş ve adeta 19. yüzyıl ortalarında Osmanlı İmparatorluğunda devlet sanatı halini almıştır. Bu arada Türkiye’de çalışan yabancı mimarların da bu üslubun gelişmesinde büyük rolleri olmuştur. Fakat 19. yüzyılın sonlarına doğru gitgide yüklü ve ağır ifadeli bir karma sanatın hâkimiyetine doğru gittiği sezilen Türk sanatı geçen yüzyılın sonlarında bazı Türk mimarların bu gidişi durdurmayı istemeleri ile Türk Neo-Klasiğinin yaratılmasına yol açmıştır. 19.yüzyıl sonlarında çağımıza bilhassa 1930’lara kadar süren ve iki yüzyıllık Avrupa sanatı baskısına bir tepki olarak ortaya çıkan Türk Neo-Klasiğinde 16. yüzyılın Türk mimarisinin çeşitli unsurlarının modern yapılarda uygulandıkları görülür.

Ağacık Köyü Cami mimari kuruluş bakımından, kırma çatılı, düz ahşap tavanlı ve bağdâdî bir ahşap kubbeyle örtülü bir plana sahiptir. Bu tür mimari kuruluşa sahip camiler 18. yüzyılda artmıştır. Yapı aynı zamanda alçı süslemeleri ve duvar resimleri ile dikkat çekicidir. Üst örtü ve beden duvarlarında yoğunlaşan duvar resimleri, manzara ve vazodan çıkan çiçeklerden oluşmaktadır. Bu yönü ile Burhaniye’de bulunan Şahinler Köyü Cami ile benzerlik göstermektedir.”

Tekil Buluntu: Köyün kahvesinde kenarda bir hayli deforme olmuş korint düzeninde bir sütun başlığını tespit ettik.   

Taylan Köken



[1] Halil Sözlü, Balıkesir Burhaniye’de Ağacık Köyü Cami ve Tasvirleri, Turkish Studies, No:9/1, 2014.