21 Şubat 2019 Perşembe

Dombay Höyük / İZMİR / AİOLİS / Dikili – Salihler Köyü


Dombay Höyüğün Yeri: İzmir İli, Dikili İlçesi, Salihler Mahallesi (Köyü) Karamürsel Mevkiindedir. Salihleraltı’nda deniz kıyısına çok yakın konumdadır. Osmanlı’nın son döneminden beri varlığını sürdüren Dombay Çiftlik bu höyüğün üzerinde bulunduğundan bu adı kullanmayı uygun gördük.
Dombay Çiftliği Ana Bina

Höyüğün Orta Noktası
Çiftlik Binaları

Çiftlik Binaları
Çiftlik Binaları
Çiftlik Binaları
Çiftlik Binaları
Çiftlik Binaları
Çiftlik Binaları
Çiftlik Binaları
Çiftlik Binaları
Çiftlik Binaları
Çiftlik Binaları
Çiftlik Binaları

Höyük Bilgileri: Bölgede bulunan İlk Tunç Çağı höyüklerine göre bugüne kadar gözden kaçan ve keşfedilmemiş bir höyüktür. 19. yüzyılda üzerinde kurulan çiftlik binasından (Dombay Çiftlik) dolayı bugüne kadar keşfedilmediğini düşünüyoruz.
Höyük Salihleraltı’na kurulan yazlık sitelerle çepeçevre sarılmış durumdadır. Höyük etekleri tatil siteleri tarafından tıraşlandığı gibi moloz atıklarıyla bir hayli kirlenmiş durumdadır. Denize olan uzaklığı 1 km., denizden yüksekliği 7 m., çapıysa 150 m. kadardır.  Höyüğün hemen yanında batı yönünde bulunan dere, denize kavuştuğu noktada genişleyerek bir gölet oluşturmuştur. 19. yüzyıl sonlarında veya 20. yüzyılın başlarında bölgede kurulan birçok çiftlik gibi bu arazi üzerinde de Dombay Çiftliği kurulmuştur. Dombay “manda” demektir. Bu göletin uygun yapısından dolayı çiftlikte manda yetiştirildiğini ve çiftliğinin adının buradan geldiğini düşünüyoruz.
Höyüğün Ortasına Yığılan Molozlar
Dombay Çiftlik Ana Bina
Dombay Çiftlik Ana Bina
Dombay Çiftlik Ana Bina
Dombay Çiftlik Ana Bina
Dombay Höyük
Dombay Höyük, Körfez ve Batı Anadolu arkeolojisinde örneklerine birçok noktada rastlamış olduğumuz İlk Tunç Çağında yerleşim görmüştür. Ortaya çıkarılan diğer seramik parçalarına göre Helenistik ve Roma Döneminde de iskân gören bir höyüktür. Son kullanımındaysa Geç Osmanlı Döneminde çiftlik olarak kullanılmıştır.   
Müze Açmaları
Müze Açmaları
Müze Açmaları
Salihler köyü arazisi içinde bulunan ve sahil kısmında yer alan bu SİT bölgede hızla gelişen yazlık sitelerinin baskısıyla tıraşlanınca ortaya çıktığını düşünüyoruz. İzmir Arkeolojisi Müzesi ekiplerince 2006 yılında höyük üzerinde yapılan sondaj kazılarında prehistorik döneme ait seramik kırıntılarına rastlanmış ve alınan kararla Salihler Mahallesi Karamürsel Mevkii 1. Derece Arkeolojik SİT Alanı olarak tescil edilmiştir.
2014 yılında İzmir Koruma Kurulu tarafından yapılan detaylı çalışmalarla höyük ve çevresi 1. ve 3. Derece Arkeolojik SİT Alanı olarak genişletilerek tescillenmiştir.

Kaynak: Bilgiler www.korumakurullari.gov.tr ‘de yayınlanan tescil belgesinden aktarılmıştır.

Taylan Köken

16 Şubat 2019 Cumartesi

Demircidere Ilıcası / İZMİR / MYSİA / Bergama – Demircidere Köyü


Demircidere Ilıcasının Yeri: İzmir İli, Bergama İlçesi, Kozak Nahiyesine bağlı Demircidere Mahallesi’nin(Köyü) kuşuçuşu 3,5 km. güneybatısında, Madra Barajının ucunda yer almaktadır.
Havuzlu Odanın Girişi
Ilıca Havuzu
Havuzlu Oda Girişinde Devşirme Malzeme
Havuzlu Oda Detay
Havuzlu Oda Detay
Havuzlu Oda Detay
Havuzlu Oda Detay
Havuzlu Oda Detay

Ilıca Bilgileri: Perperene Antik Kentine 6 km. mesafede yer alan bu sıcak su kaynağının üzerinin Roma döneminde kapatıldığını ve şehir ile bağlantılı olduğunu düşünmekteyiz. İki odalı kaynarcanın tek gözünde çok küçük bir havuz bulunmaktadır, diğer odada bulunduğunu düşündüğümüz havuzun ise sonradan tahrip edilerek yok olduğunu düşünmekteyiz. Bu odadan dışarıya borularla sıcak su taşınmaktadır. Başka bir olasılık ise ikinci odanın dinlenme amacıyla inşa edilmiş olmasıdır. İkinci odanın beşik tonozlu çatısı çökünce yerine betonarmeden çatı yapılmış. Yuvarlak planlı havuzun çapı yaklaşık 3,5-4 m. kadardır. Hamam genel olarak bölgede bolca bulunan granit taştan yığma olarak inşa edilmiştir. Ilıcada Perperene'den taşınıldığını düşündüğümüz devşirme malzemeler de göze çarpmaktadır. Havuz bölümü tuğla malzemeden yapılmıştır. Bu malzeme daha geç bir dönemde kullanılmış olabilir.

Ilıcanın Çatı Sistemi
İkinci Oda Detay
İkinci Oda Detay
İkinci Oda Detay
İkinci Oda Detay
Havuzlu Oda Tonozlu Çatı
1950-1960 yılları arasında etrafında kaplıcadan yararlanmak amacıyla sıralı ve tek tek betonarmeden kalınacak basit odalar inşa edilmiş. Bu kalınacak yerler günümüzde bölgede yaşayan çobanlar tarafından barınma amacıyla yer yer kullanılmaktadır.
Devşirme Malzeme
Tesis İçin Yapılan Odalar
Tesis İçin Yapılan Odalar
Tesis İçin Yapılan Odalar
Tesis İçin Yapılan Odalar Detay
Ilıca alanın çok yakınında tespit ettiğimiz bir kaçak kazı çukurundaki keramik kırıntıları bu alanın Roma veya Erken Bizans Döneminden kaldığını kanıtlar niteliktedir.

Taylan Köken

15 Mart 2018 Perşembe

Halys / Alys / Marassanda...

Halys: Helence Alys, Latin yazımında Halys. Kızılırmak’a verilen ad. Hellen söyleminde anlamı “Tuz veya Tuzla”dır. Bu adın Kızılırmak üzerinde bulunan Tuz yataklarından verildiği düşünülmektedir. Strabon’a göre Halai yani Tuzla yakınından geçtiği için bu adı aldığını söylemektedir. Hitit ve Luvi’ler döneminde Kızılırmak’a Marassanda olarak geçmektedir. Hitit belgelerinde Marassatiia Irmağının Kızılırmak olduğu düşünülmektedir.    

Kaynak: Bilge Umar- Türkiye’deki Tarihsel Adlar- İnkılâp Kitabevi- 1993. / Strabon –Geographika Antik Anadolu Coğrafyası –Arkeoloji ve Sanat Yayınları-2000.

Taylan Köken

15 Ocak 2018 Pazartesi

Tauros...

Tauros: Toros’ların (Dağları) antik dönemdeki Helenistik söylemidir. Tauros Helen dilinde Boğa demektir. Strabon’da Kilikia Tauros adıyla geçmektedir.


Kaynak: Bilge Umar- Türkiye’deki Tarihsel Adlar- İnkılâp Kitabevi- 1993. / Strabon –Geographika Antik Anadolu Coğrafyası –Arkeoloji ve Sanat Yayınları-2000.

Taylan Köken

19 Aralık 2017 Salı

KULA İLÇESİ PREHİSTORİK-PROTOHİSTORİK YERLEŞİMLERİ:

KULA İLÇESİ PREHİSTORİK-PROTOHİSTORİK YERLEŞİMLERİ:
2008 ve 2009 yıllarında Adnan Menderes Üniversitesi öğretim görevlilerinden Prof.Dr. Engin Akdeniz’in “Manisa İli ve İlçelerinde Prehistorik-Protohistorik Yüzey Araştırmaları” çalışmalarında tespit etmiş olduğu Höyük, Yamaç Yerleşimi ve Mezarlık alanları bilgileri çok değerlidir. Kula İlçesinde günümüze kadar böyle bir çalışma yapılmamıştır. Aşağıda vereceğimiz listede bu bölgedeki yerleşim alanlarını ve özet buluntu bilgilerini bulacaksanız. 

AKKAYA MEVKİİ MEZARLIĞI:
Kalınharman Köyünün 1,5 km kuzeydoğusunda tespit edilen mezarlık alanında pitoslar tespit edilmesine rağmen dönemi saptanamamıştır.

ARMUTARASI HÖYÜK:
Gökçeören’in 3,5km kadar batısında yer alan höyük 80x60mt ölçülerindeki höyük tarım faaliyetleri dolayısıyla tahrip olmuştur. Höyük üzerinde yoğun olarak İTÇ ve az miktarda OTÇ buluntusu ele geçmiştir.

BADEMYAKA HÖYÜK:
Manisa'da Kula'nın 5 km kuzeydoğusunda, Körez Köyü'nün 700 m kuzeybatısında yer almaktadır. Yaklaşık 250x200 m boyutlarında ve 10 m yüksekliğindedir. Az miktarda İTÇ'ye ait buluntulara rastlanmıştır.
2015 yılında İzmir Koruma Kurulu tarafından 1. Derece Arkeolojik SİT Alanı olarak tescillenmiştir.

BÖLMETEPE MEZARLIĞI:
Güvercinlik Köyü yakınında tarafından keşfedilen mezarlık alanı İTÇ’ye ait buluntular vermiştir.

ÇAMLIÇUKUR HÖYÜK:
Manisa İli, Kula İlçesi'nde Hamidiye Köyü'nün yaklaşık 800 m kuzeydoğusundadır. 250x100 m boyutlarında ve ova seviyesinden 10 m yüksekliktedir. Erken Demir Çağı'na ait olduğu düşünülen bazı buluntular mevcuttur.

ERENBAĞI YAMAÇ YERLEŞİMİ:
Erenbağı Köyü Kula İlçesi’nin 30 km. kuzeybatısındadır. Adını köy merkezindeki bir arazide tesadüfen bulunan Aphrodite Heykeli ile duyuran Erenbağı (Tekkeköy) Köyü’nün yaklaşık 200 m. güneybatısında, Ören Mevkii’nde yer almaktadır. 300x200 m.lik bir alanda Prehistorik buluntular vardır.

ERENBAĞI MEZARLIĞI:
Manisa İli, Kula İlçesi'nde Erenbağı (Tekkeköy) Köyü yakınlarındadır. Mezarlık alanında İTÇ buluntuları tespit edilmiştir.

GÖKÇEÖREN SAMANLIK MEVKİİ (KARAPINAR) TEPEÜSTÜ YERLEŞİMİ:
Gökçeören Köyü’nün 5km batısında yer almaktadır. 300x200 mt ölçülerinde 14 mt yüksekliğindedir. İTÇ buluntusu vermektedir.

GÖLCÜK HÖYÜK:
Manisa'da Kula'nın 14.5 km kuzeybatısında, Hamidiye Köyü'nün 1 km batı-kuzeybatısında yer almaktadır. 200x270 m boyutlarında ve 5 m yüksekliğindedir. Höyükte yoğun olarak İTÇ'ye ait buluntulara rastlanmıştır.

GÖLCÜK MEZARLIK:
Manisa'da Kula'nın 15 km kuzeybatısında, Kenger Köyü'nün 1 km batı-kuzeybatısında yer almaktadır. Gölcük Höyük'ün kuzey-kuzeydoğusundadır. Bu alanın, İTÇ'ye ait bir küp mezarlık alanı olduğu düşünülmektedir.

İNCESU KÖYİÇİ MEVKİİ YAMAÇ YERLEŞİMİ:
Manisa'da Kula'nın 7 km kuzeybatısında, köyün hemen içinde, kuzeydoğu-güneybatı istikametinde uzanan yamaç sırtlarında yer almaktadır. Yaklaşık 5 m'lik bir dolguya sahip bu alan 250x170 m boyutlarındadır. Özellikle Son Kalkolitik Çağ ve İTÇ'ye tarihlenebilecek parçalar ele geçirilmiştir.

KIZILTEPE YAMAÇ YERLEŞİMİ:
Manisa İli, Kula İlçesi, Güvercinlik Köyü'nün 1,5 km güneydoğusundadır. 200x120 m'lik bir alanda yayılım göstermektedir. Tepe üzerinde ele geçen buluntular İTÇ'na tarihlenmektedir.

KURUÇAY HÖYÜK:
Manisa İli, Kula İlçesi, Güvercinlik Köyü'nün 4 km güneybatısındadır. 150x80 m boyutlarında, 3 m yüksekliğindedir. İTÇ buluntuları vermektedir.

MANASTIRTEPE TEPEÜSTÜ YERLEŞİMİ:
Manisa'da Kula'nın 10 km kuzeyinde, İbrahimağa Köyü'nün 200 m güneybatısında yer almaktadır. Ovadan 14 m yükseklikteki bu tepe, hemen batı-kuzeybatısındaki deniz seviyesinden 584 m yükseklikteki Höyüktepe kuvvetli bir Antik Çağ yerleşmesi iken 300x200 m'lik bir alanı kaplayan Manastır Tepe üzerinde İTÇ'ye ait buluntulara rastlanmıştır.

MENYE MEZARLIĞI:
Manisa il sınırları içinde; Kula İlçesi yakınlarındaki Menye Köyü civarında İTÇ mezarlığı olduğu bildirilmektedir. Olasılıkla köylüler tarafından çok çabuk tahrip edilen İTÇ mezarlıklarından biridir. İTÇ mezarlarının yanında Hellenistik-Roma Dönemi mezarları da bulunmaktadır. (Mellink.1965)

NARİNCE(Lİ) PITIRAK TEPEÜSTÜ YERLEŞİMİ:
Manisa'da Kula'nın 7 km güneybatısında, Sandal Köyü'nün 4.5 km güneyinde, terk edilen Narince-Pıtrak Köyü'nün 500 m güneyinde yer almaktadır. Alışılmış İTÇ yerleşmelerinden farklı olarak deniz seviyesinden 945 m yüksek bir noktada yer alır. 260x140 m'lik bir alanda İTÇ'ye ait buluntulara rastlanmıştır.

ÖREN TEPE HÖYÜĞÜ:
Manisa’da Kula’da Eroğlu Köyünün 2km kuzeydoğusunda sulak ve verimli bir arazi üzerinde yer almaktadır. 220x130 mt boyutlarında 2 mt. yüksekliğe sahip höyükte İTÇ buluntusu ele geçmiştir.

SARI BALIKLI GÖL HÖYÜK:
Manisa İli, Kula İlçesi'nde Encekler Köyü'nün 2-2,5 km doğu-kuzeydoğusundadır. Yaklaşık 250x200 m'lik bir alanda buluntuya rastlanmaktadır. Günümüzde sadece 4 m'si korunmuştur. Yoğun ve kaliteli İTÇ malları gözlenmektedir.

SARI BALIKLI GÖL MEZARLIĞI:
Manisa İli, Kula İlçesi'nde Encekler Köyü'nün 2-2,5 km doğu-kuzeydoğusundadır. İTÇ buluntuları vermektedir.

SÖĞÜTÇAYI HÖYÜK:
Manisa'da Kula'nın 6 km güneydoğusunda, Şeritli Köyü'nün 2.5 km doğusunda yer almaktadır. 300-220 m boyutlarında ve 21 m yüksekliğindedir. Yüzeyinden Son Kalkolitik Çağ ve İTÇ'nin aynı sıra OTÇ'ye ait yoğun miktarda buluntu ele geçirilmiştir. Höyüğün yaklaşık 300 m güneyinde üzerinde küp parçalarından mezarlık alanı olarak nitelendirilebilecek bir tepe daha yer almaktadır.

ŞEREMET KAVAKLI HÖYÜK:
Manisa'da Kula'nın 13.5 km kuzeyinde, Şeremet Köyü'nün 1 km güneydoğusunda, Kavaklı/Kavakalanı Mahallesi sınırları içindedir. Yaklaşık 400x600 m boyutlarındadır. İTÇ'ye ait buluntulara rastlanmıştır.

TİJENTEPE TEPEÜSTÜ YERLEŞİMİ:
Manisa'da Kula'nın 4.5 km doğu-kuzeydoğusunda, İzmir-Uşak karayolunun 100 m kuzeyinde yer almaktadır. Yaklaşık 200x170 m'lik bir yerleşmedir. 19 m yüksekliğindedir. Yoğun antik çağ malzemesi dışında erken dönemlere ait parçalar İTÇ'ye aittir.

ÜÇKUYULAR HÖYÜK:
Manisa'da Kula'nın 9.5 km batısında, İzmir-Ankara asfaltının 250 m güneyinde yer almaktadır. Yerleşmenin güneybatısında höyüğe adını veren 3 tane su kuyusu vardır. 300x200 m boyutlarında ve 11 m yüksekliğindedir. İTÇ'ye ait buluntulara rastlanmıştır.

YAYLAK HÖYÜK:
Gökçeören’in 1km güneyinde yer alan höyük 130x90 mt boyutlarında 6 metre yüksekliğindedir. İTÇ buluntusu vermektedir.

YAYLAK MEZARLIĞI:
Manisa'da Kula'nın 19 km kuzeybatısında, Kenger Köyü'nün 1 km, Yaylak Höyük'ün ise 300 m güneyinde yer almaktadır. Yöre halkının verdiği bilgilerden arazide içerisinden kemik parçalarının çıkarıldığı küpler bulunduğu anlaşılmaktadır. Yapılan incelemelerde aarzide bu bilgilerle paralel şekilde yoğun miktarda küp parçası bulunmuştur. Bu alanın, Yaylak Höyük'e ait İTÇ mezarlığı olduğu düşünülmektedir.

YUSUF TEPE HÖYÜĞÜ:
Manisa'da Kula'nın 8.5 km kuzeydoğusunda, Ahmetli Köyü'nün 800 m güneydoğusunda yer almaktadır. Yaklaşık 160x80 m boyutlarında ve 4 m yüksekliğindedir. İTÇ'ye ait buluntulara rastlanmıştır.

KAYNAK: Doç.Dr. Engin Akdeniz – 2008 Yılında Manisa İli İlçelerinde Yürütülen Prehistorik-Protohistorik Yüzey Araştırmaları – 27. Araştırma Sonuçları Toplantısı Cilt.I -2009 / Doç.Dr. Engin Akdeniz – 2009 Yılında Manisa İli İlçelerinde Yürütülen Prehistorik-Protohistorik Yüzey Araştırmaları – 28. Araştırma Sonuçları Toplantısı Cilt.I -2010.

Taylan Köken

7 Şubat 2016 Pazar

Gönül Yolu / AİOLİS / BALIKESİR / Ayvalık

Gönül Yolu: Ayvalık’la Lale Adası arasındaki sığlık Osmanlı Rumları tarafından taş döşenerek ancak bir arabanın geçebileceği kadar bir yol oluşturulur. Açık denizle körfez arasındaki su akışını sağlamak için yolun bir kısmına yine taştan bir köprü yapılır.

Günümüzde Gönül Yolu / Sevgi Yolu / Bariyer / Eleniko Kaldırımı olarak anılan bağlantı yolu Osmanlı haritalarında Taş Köprü olarak geçmektedir. Gönül Yolu Osmanlı Döneminde Rum vatandaşlarımız tarafından 1817 yılında inşa edilmiştir. Benzer ada geçişleri Cunda-Büyük Maden adaları, Büyük Maden-Küçük Maden adaları ve Çiçek Adası ile Gümüşlü sahili arasında da bulunmaktaydı. 
Gönül Yolu'nun eski hali 
Kaynakça: Ahmet Yorulmaz –Ayvalık’ı Gezerken –Geylan Kitabevi / Muvaffak Elmacı

Taylan Köken 

29 Eylül 2015 Salı

Yeşilöz Kalıntıları / ANKARA / GALATİA / Güdül –Yeşilöz Mahallesi

Yeşilöz Kalıntıları: Yeşil Kasabasının adı kayıtlarda Keşanöz/Keşanus/Örenkaşı olarak anılmakta olup eski kayıtlarda 5130’lu yıllarda Ayaş’a bağlı bir köydür. Kirmir Çayı vadisinde kurulmuştur. Bölgeye gelen Oğuz/Türkmen boylarının ilk iskân yerlerinden biri olup, Sultan II. Beyazıt’ın Amasya’da yaptırmış olduğu külliyenin vakıf köylerinden biridir.
Kasabada bulunan iki camiden Aşağı Cami 1910 yılında, Yukarı Cami ise 1914 yılında inşa edilmiştir.
İnönü Mağaraları
İnönü Mağaraları
İnönü Mağaraları
İnönü Mağaraları
İnönü Mağaraları
İnönü Mağaraları
İnönü Mağaraları
İnönü Mağaraları
İnönü Mağaraları
Kasabanın güneyinde Kirmir Çayının oluşturmuş olduğu ada çevresinde İnönü Mağaraları veya Kaya Mağaralar olarak anılan yerde yaklaşık yüz kadar mağara Bizans Döneminde iskân görmüştür.
Yine kasabanın 1,5 km doğusunda Asartepe olarak anılan yer Galatlardan kalma bir yerleşimdir.
Ayrıca köyün sitesinde Dikmen Kalesi ve Emürün Taş Kestiği Mevkilerinde yerleşim izleri bulunmaktadır.  
  
Kaynak: www.ankararehberi.com / www.yesilozkasabasi.net / www.panoramio.com (Sayın İsmail Akpınar Beye resimleri için teşekkür ederim.)

Taylan Köken