Arkeo Denemeler

10 Aralık 2014 Çarşamba

Elmalı Cami / ANKARA / GALATİA / Çamlıdere –Elmalı Köyü

Caminin Yeri: Cami, Ankara İli, Çamlıdere İlçesi, Elmalı Köyü içindedir.

Elmalı Cami

Cami Bilgileri: Elmalı Cami günümüzde kullanılmaktadır. Yapım tarihi bilinmesede Geç Osmanlı Dönemi yapısına sahip cami kare planlı, yığma taştan inşa edilmiştir. Eğrisel örtülü çatısı kiremitle örtülüdür. Ahşap tavan süslemeleri ve diğer ahşap kısımları kayda değerdir.

Elmalı Cami 1992 yılında Koruma Kurulu kararıyla 1. Derece Anıt Eser olarak tescillenmiştir.

Kaynak: www.envanter.gov.tr

Taylan Köken

9 Aralık 2014 Salı

Çukurören Cami / ANKARA / GALATİA / Çamlıdere –Çukurören Köyü

Caminin Yeri: Cami, Ankara İli, Çamlıdere İlçesi, Çukurören Köyü içindedir.

Çukurören Cami

Cami Bilgileri: Çukurören Cami günümüzde kullanılmamaktadır. 1872-73 yılı yapımı olan cami dikdörtgen planlı, yığma taştan inşa edilmiştir. Eğimli kırma çatısı kiremitle örtülüdür. Ahşap tavan süslemeleri ve diğer ahşap kısımları kayda değerdir. Vakıf malı olan cami yok olmadan restorasyonu hak etmektedir.

Çukurören Cami 2007 yılında Koruma Kurulu kararıyla 1. Derece Anıt Eser olarak tescillenmiştir.

Kaynak: www.envanter.gov.tr

Taylan Köken

8 Aralık 2014 Pazartesi

Akkaya Öreni / ANKARA / GALATİA / Çamlıdere –Akkaya Köyü

Örenin Yeri: Akkaya Öreni, Ankara İli, Çamlıdere İlçesi, Akkaya Köyü yaylasındadır.

Akkaya Öreni

Ören Bilgileri: Akkaya Öreni Köyün yaylasındadır. Yayla evleri yapılırken örenden götürülen sütunlar, sütun başlıkları ve diğer devşirme malzemeler öreni tahrip etmiştir.

Yayla evlerinin kuzey batısında bir kilisenin temelleri, yayla evlerinin doğusunda Kale Mevkiinde bir gözetleme kulesi yer almaktadır. Akkaya Köyüne buradan götürülmüş aslan heykeli, kadın heykelinin alt tarafı ve diğer devşirme malzemeler bulunmaktadır. Tüm bu parçalar ören yerinin Bizans Döneminden kalmış olduğunu göstermektedir.

Akkaya Öreni Koruma Kurulu Kararıyla 1988 yılında 2. Derece Arkeolojik SİT Alanı olarak tescillenmiştir.

Kaynak: www.envanter.gov.tr

Taylan Köken

7 Aralık 2014 Pazar

Ahatlar...

Ahatlar: Ankara İli, Çamlıdere İlçesinde bir köy. Ahat, “Kendi kendine verilen söz, ahit” anlamındadır.

Kaynak: Derleme Sözlüğü-1993

6 Aralık 2014 Cumartesi

Gerendos / Girendos / Girindost...

Gerendos / Girendos / Girindost: Ankara İli Kazan İlçesi Fethiye Köyünün eski adı Gerendos, Girendos ve Girindost, olarak geçmektedir. Bölgede araştırmalar yapan Ramsay’a göre Hac Yolu (Via Taura) üzerindeki bir yerleşim olan Galat Kasabası Grentius Fethiye Köyü “Ören” Mevkiindeki kalıntılardır. Köyün kuzeyinde yer alan Halkavağı Mevkiindeki Höyük ise Fethiye Höyük olarak adlandırılmaktadır.

Köylülerin anlatmış olduğu bir hikayeye göre bölgede hüküm süren bir karalın üç oğlu vardır. Bunlar Miranos Orhaniye Köyünü, Grindos Fethiye Köyünü kurar ve bir de Kesenos vardır.

Kaynak: www.ankarasevdam.net (Abdülkerim Erdoğan, Geçmişten Günümüze Kazan, Kazan Belediyesi Yayınları, Ankara, 2009)

Taylan Köken

5 Aralık 2014 Cuma

Siberis / Hierus / İeros...

Siberis: Günümüzde Kirmir Çayının antik dönemdeki adıdır. Kuzeyde doğup Beypazarı ve Nallıhan ilçeleri arasından geçip, Çayırhan’da Sakarya Nehrine katılan bir çaydır. Plinius’a göre Hierus’dan gelmektedir. “Kutsal” anlamındadır. Siberis Helenleşmiş adıdır. İeros’dan gelmektedir.

Bilge Umar’a göre S(wa)-İbra “Kutlu-Gür-Su” anlamındadır.

Kaynak: Bilge Umar- Türkiye’deki Tarihsel Adlar- İnkılâp Kitabevi- 1993.

Taylan Köken

4 Aralık 2014 Perşembe

Uruş...

Uruş: Günümüzde Ankara İli Beypazarı İlçesinin bir beldesidir.

Uruş’un anlamı, “Vuruş-Vuruşmak”tır.

Kaynakça: Besim Atalay –Divanü Lûgat-it Türk -1999

Taylan Köken

3 Aralık 2014 Çarşamba

Karaşar...

Karaşar: Günümüzde Ankara İli Beypazarı İlçesinin bir beldesidir. Karaşar manasını belediye sitesinden aktarıyorum:

Karaşar'ın ismini, erkeklerin başlarında siyah puşu, bellerinde Karaşal, bacaklarında siyah şalvar kullanmasından; kadınların ise başlarında fes ve çember (abani), sırtlarında üç etekli entari ve bunu tamamlayan feymana, bellerinde acem veya tarabulu denilen şal kuşağı kullanmasından aldığı, bu nedenle çevrede yöre insanının Karaşallılar lakabıyla anıldıkları, bu deyişin zamanla Karaşar'a dönüştüğü söylenmektedir.

Karaşarlılar Oğuz Boylarından olup bölgeye Doğu Türkmenistan’dan aynı adlı kentlerinden gelmiştir.

Kara: İlahi (Örnek: alnıma yazılmış bu kara (ilahi) yazı)

Çor: Hakim dildeki sentaks değişiminden Şor ve Şar şekline dönüşmüştür. Şehir anlamındadır.

Karaşar: "İlahi-Şehir" anlamındadır.

Kaynakça: www.karasar.bel.tr

Taylan Köken

2 Aralık 2014 Salı

Gelegra / Gelagra / Gelegre / Kelegre / Kilifre / Gelekıra...

Gelegra / Gelagra / Gelegre / Kelegre / Kilifre / Gelekıra: Günümüzde Ankara İli Beypazarı İlçesi Kırbaşı Beldesinin Osmanlı Dönemindeki ismidir.

Bilge Umar’a göre Kalli-Akra’dan gelme. Bu da “Güzel-Çıkıntı(Burun-Doruk)” anlamındadır.

Kaynakça: Bilge Umar- Türkiye’deki Tarihsel Adlar- İnkılâp Kitabevi- 1993.

Taylan Köken

1 Aralık 2014 Pazartesi

Kemerez / Yemere / Gemere / Bazarcık / Çayada...

Kemerez / Yemere / Gemere / Bazarcık / Çayada: Günümüzde Ankara İli Beypazarı İlçesi Akçalı Köyünün Osmanlı Dönemindeki isimleridir.

Keme-Geme Büyük sıçan, bir de ormanda yetişen doğal mantardır. Osmanlı da bu mantar Kem’e şeklinde yazılırdı. Köy orman bitişiği köy olduğu için buradan almış olabilir. Yeme’nin de bu mantarla alakalı (Yeme-lik) olabileceğini düşünmekteyiz.

Günümüzde Edremit, Burhaniye, Ayvalık, Bergama yaylalarında toplanan doğal mantarın adı da Keme olarak geçmektedir.

Kemere ise gemi yapımında ana omurgaya paralel konulan kısa kirişlerin her birine verilen isimdir.

Kaynakça: Türk Dil Kurumu Sözlüğü

Taylan Köken